of 59045 LinkedIn

Verambtelijking stokt verandering

'Weet je waarom we hier zoveel regels en procedures hebben? Omdat de helft van de gemeenteraad uit ambtenaren bestaat!' Het is de uitroep van de fractievoorzitter van een lokale partij. Hij is niet de eerste met een dergelijke constatering. Politicoloog André Krouwel omschreef volksvertegenwoordigers als zijnde voornamelijk beroepspolitici of rechtstreeks komend uit de ambtenarij.

Er is duidelijk sprake van verambtelijking van het bestuur: van onze volksvertegenwoordigende organen en van de uitvoerende macht. Daarmee lopen we het risico op overheden die te veel naar binnen gekeerd zijn en blijven. Door verambtelijking stokt in mijn optiek de noodzakelijke verandering van het overheidsapparaat. Laat ik u een voorbeeld geven.

 

Onlangs sprak ik in het kader van mijn nieuwe boek een oud-wethouder. Hij schetste een situatie waarin ambtenaren, tegen de politieke wil in, hun eigen gang gingen. Ten tijde van een fusie van drie gemeenten moest voor de nieuwe gemeente één aanpak ten aanzien van zorg en welzijn worden doorgevoerd. Het bestuur koos, op grond van een afweging tussen kosten en maatschappelijke baten, voor de werkwijze van de kleinste gemeente. De ambtenaren van de grootste gemeente (een factor vijf groter dan de kleinste) hadden, gesteund door hun directie, hier geen boodschap aan. Men bleef werken op de eigen manier.

 

Deze ambtelijke sabotage, met alle stappen, namen en toenamen, zou een prachtige casus voor het boek zijn. Ik schreef de casus uit en legde ‘m ter controle voor aan de oud-wethouder. 'Inhoudelijk klopt het maar publicatie betekent voor mij politieke zelfmoord' was zijn reactie. Ik was verbaasd. Een schitterende casus die concreet inzicht geeft in een groeiend maatschappelijk probleem, en ik moest ‘m laten schieten.

 

Het probleem bleek echter niet zozeer 'politieke' zelfmoord te zijn, maar een ambtelijke. Voorafgaand aan zijn wethouderschap was hij directeur geweest binnen een gemeente in de regio. En op grond van de terugkeerregeling voor ambtenaren was hij nu weer directeur in een gemeente. Zijn casus ging nu over zijn collega’s in de regio met wie hij moest samen werken. Het ging indirect over gemeentesecretarissen die belangrijk waren voor een vervolgstap in zijn ambtelijke carrière.

 

Op zich is de angst van de oud-wethouder voor publicatie van zijn eigen casus te begrijpen. Maar het is ook een duidelijke indicatie van het maatschappelijke probleem: de verambtelijking van het bestuur zorgt er voor dat er binnen de overheid uiteindelijk weinig echt verandert.

 

Basile Lemaire is bestuurskundige, spreker en auteur van o.a. Ballen (m/v) op het blok: succesgericht veranderen binnen overheden

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door p op
Het is niet onlogisch dat als je enige affiniteit/ verstand als hebt met openbaar bestuur/ maatschappelijke vraagstukken de stap kleiner is om als burger ook mee te doen. Buiten dat er een stuk meer ambtenaren zijn dan 100 jaar geleden.

En om het voorbeeld terug te komen, dat is niet iets exclusiefs voor een ambtelijke organisatie hoor. Dat komt overal voor waar gereorganiseerd en gefuseerd wordt.
Door Bert op
Dit is een bekend probleem. Enige jaren heeft een journalist een aardig onderzoek gedaan: hij vergeleek de samenstelling van de gemeenteraden van een handvol grote steden tussen 100 jaar geleden en het eind van de 20e eeuw. Uit die vergelijking bleek, dat een eeuw geleden de samenstelling van de raad nog een afspiegeling vormde van de gemeenschap, maar dat vele decennia later er alleen nog ambtenaren, studenten en een paar huisvrouwen in de raad zaten. De rest van de samenleving had zich kennelijk van de actieve vertegenwoordiging afgekeerd. Sindsdien is de kloof tussen enerzijds ambtenarij en lokale politiek en anderzijds de rest van de bevolking alleen maar toegenomen. Met alle gevolgen van dien: verambtelijking van de politiek en uitholling van de legitimiteit.
Door Niels op
Op zich goed voor te stellen en ik geloof ook dat het op grote en kleine schaal voorkomt. Maar om dit nu als hèt maatschappelijke probleem te benoemen met betrekking tot verandering binnen de overheid, steun ik niet één, twee, drie. Het kan ook een ambtelijke reactie zijn op politieke korte - termijn - focus. Of dat in de bewuste casus zo was, weet ik uiteraard niet, maar ik kan me voorstellen dat die ambtelijke sabotage ook een collectieve tegenreactie is op andere ontwikkelingen. Kortom lijkt het me dat deze problematiek in groter verband beschouwd, beter tot zijn recht zou komen.