of 59054 LinkedIn

Zonder bureaucratie kan het niet

Dat stelt Sandra Groeneveld, hoogleraar Publiek Management, in haar oratie aan de Universiteit van Leiden.

Als we aan bureaucratie denken, denken we aan een overdaad aan regels. Een andere definitie is een overheid of ambtenarenapparaat, dat politieke besluiten neutraal moet uitvoeren. In de praktijk vertaalt zich dat naar regels en een duidelijke hiërarchie. ‘Bureaucratie is noodzakelijk in een democratische rechtsstaat, omdat mensen van de overheid op aan moeten kunnen.’ 

Dat stelt Sandra Groeneveld, hoogleraar Publiek Management, in haar oratie aan de Universiteit van Leiden. Onzekerheidsreductie noemt ze dat. ‘In landen die niet volgens deze bureaucratische principes zijn georganiseerd, zie je het dan ook vaak misgaan.’ Niemand houdt echt van bureaucratie houdt, maar zij is nodig. We moeten er anders mee omgaan, meent Groeneveld. ‘Leg niet alles vast in regels, maar investeer in het gedrag van mensen.’

De spanning tussen enerzijds de noodzaak en anderzijds de onmogelijkheid van bureaucratie, is de ambivalentie waarmee publieke managers moeten omgaan. Als er zaken fout lopen, wordt meestal direct om nieuwe regels geroepen. Als er te veel regels zijn, is het ook niet goed en moeten publieke organisaties meteen het mes in het woud aan regels zetten. Groeneveld, tevens directeur van het instituut Bestuurskunde van de Leidse universiteit, richt zich liever op het gedrag van mensen in organisaties.

‘Misschien kunnen ongeschreven regels ook wat geschreven regels beogen.’ Leidinggevenden moeten vertrouwen op de professionaliteit en het vakmanschap van hun werknemers. Daarbij passen meer informele organisaties met een minder strakke centrale sturing en andere typen leiderschap. Met het oog op gelijke behandeling van burgers en controleerbaarheid van de overheid moeten dergelijke organisaties echter wel voldoen aan de eis van onzekerheidsreductie. ‘Organisaties kunnen wel vaker vertrouwen op ongeschreven regels, maar niet alleen maar. Bureaucratie blijft nodig.’

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Henkl Donkers op
Natuurlijk zijn regels en wetten noodzakelijk om de kwaliteit en eenduidig en transparant handelen van de overheid goed te bewaken.
Maar er wordt erg graag ongebreideld gebruik gemaakt van wetgeving als oplossing voor alle problemen,.
Als ik zie aan welke regels gemeenten allemaal moeten voldoen dan ben ik bang dat daar de samenleving aan ten onder gaat. Nu de Vpb voor overheden is ingevoerd is de verhouding tussen het doel wat wordt nagestreefd en het middel echt helemaal zoek.
Als er nu nog een politicus kletst over verlichting van administratieve lasten dan lach ik hem recht in zijn gezicht uit.
Door Ab Soluut (waarnemend ambtenaar) op
We moeten er anders mee omgaan, meent Groeneveld. ‘Leg niet alles vast in regels, maar investeer in het gedrag van mensen.’
De burocratie zoals wij dieWe moeten er anders mee omgaan, meent Groeneveld. ‘Leg niet alles vast in regels, maar investeer in het gedrag van mensen.’
De burocratie, zoals wij die kennen, dateert uit de tweede helft van de 19de eeuw. Het stelsel werd eertijds geprezen als een rationeel en efficiënt instrument om beleid om te zetten in acties. Het systeem had vooral tot doel gelijke behandeling van burgers te bewerkstelligen en protegees of cliëntisme (zoals we dat in door ons verfoeide corrupte staten) te voorkomen. De afnemers van overheidsdiensten moesten zonder aanzien des persoons worden bejegend.
Dat kon alleen als er een scheiding was tussen de regelgevende macht (politiek) en haar uitvoerende organen (lees: ambtenaren). In de praktijk zien we dat de politiek steeds meer taken naar zich toe trekt, mede door scoringsdrang en ‘management by incident’ en vervolgens blijken de wensen van bestuurders niet/nauwelijks uitvoerbaar wegens allerlei oorzaken, niet in de laatste plaats wegens het ontbreken van ‘handjes’ die het moeten uitvoeren. Om die manco’s te reguleren tuigt het management dan protocollen op, die als substituut voor gezond verstand moeten dienen.
Met burocratie is op zichzelf niets mis, maar wel als het instrument (want meer is het niet) te rigide wordt toegepast doordat de uitvoerders de LETTER belangrijke achten dan de GEEST. Dat leidt tot situaties waarbij protocollen de overhand nemen en (bijvoorbeeld) politieagenten voor de deur staan te wachten terwijl achter die deur vreselijke dingen gebeuren.
Het is niet verkeerd om veel vast te leggen in regels (de letter), zolang de bedoeling (de geest) maar vaardig is over de uitvoerders en er voldoende back-up voor hen is als door burgers gebruik wordt gemaakt van het gelijkheidsbeginsel, want daar wringt de schoen; we willen allemaal gelijk worden behandeld, maar we zijn liever de uitzondering die de regel bevestigd….
Door Criticus (Ambtenaar) op
Geachte heer Schreurs,
U heeft het over de klanten die komen vragen, en wil dat ambtenaren dan creatief zijn met wetten en regels.
Maar de gemeente is er ook ter bescherming van de klanten die met de vraag geconfronteerd worden en er niet blij mee zijn. Zij zien de wetten en regels graag zoals die zijn bedoelt. Dan blijft er weinig ruimte over voor creativiteit.
Door M.J. Schreurs (Wethouder) op
Het spijt me, maar wat hier beschreven wordt is m.i. Alleen ter bescherming van ambtenaren. Het gaat juist om een cultuur verandering. Innovatief bezeg zijn met je werk en creatief zijn met de wetten en regels, maakt onze klanten tot tevreden klanten. Ja en daar horen risico's bij.
De ambtenaar als ondernemer en de juiste spirit en geest met achter het buruau vandaan komen gaat leiden tot een meer respect bij onze klanten.