Voor het optellen in gemeenten is nu wel het gebruik van een spreadsheetprogramma zoals Excel op een computer toegestaan, maar alleen als die computer geen verbinding heeft met het internet. Ook moeten er steeds minstens twee mensen meekijken ter controle. Het doorgeven van optelresultaten van de burgemeesters naar de hoofdstembureaus gebeurt alleen nog op papier. USB-sticks worden niet meer gebruikt.

Kwetsbaar
Plasterk besloot twee weken geleden het hulpprogramma OSV te verbieden nadat RTL Nieuws had gemeld dat deze software kwetsbaar zou kunnen zijn voor manipulatie. De beslissing om alles handmatig te doen zou grote druk zou leggen op gemeenten, hoofdstembureaus en de Kiesraad om op tijd een betrouwbare uitslag vast te kunnen stellen. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken (NVVB) denken met de nieuwe afspraken dat de deadlines kunnen worden gehaald. (ANP)