of 59045 LinkedIn

Super-topambtenaar nodig bij rijk

Er moet één eindverantwoordelijke secretaris-generaal komen voor het rijk. Die moet er onder andere voor zorgen dat er een einde komt aan jarenlange ambtelijke afstemming. Dat pleidooi hield professor Jaap Uijlenbroek bij de aanvaarding van zijn benoeming als bijzonder hoogleraar op de Albeda Leerstoel.

Er moet één eindverantwoordelijke secretaris-generaal komen voor het rijk. Die moet er onder andere voor zorgen dat er een einde komt aan jarenlange ambtelijke afstemming

Dat pleidooi hield professor Jaap Uijlenbroek bij de aanvaarding van zijn benoeming als bijzonder hoogleraar op de Albeda Leerstoel. De leerstoel over ‘Arbeidsverhoudingen in de publieke sector’ is van het CAOP in Den Haag  en de Faculteit der Rechtsgeleerdheid, Universiteit Leiden.

 

Niet één ambtenaar eindverantwoordelijk

In zijn oratie stelt Uijlenbroek dat eenhoofdige politieke en ambtelijke leiding, één minister en één secretaris-generaal besluiten een stuk makkelijker maken. Tegelijk wordt dan een einde gemaakt aan ‘jarenlange ambtelijke afstemming en oppervlakkige kennisdeling zonder dat er een substantiële stap wordt gezet.’ Als voorbeeld haalt Uijlenbroek de minister voor Wonen en de Rijksdienst aan. Die is politiek verantwoordelijk voor de rijksdienst, maar het ambtelijke equivalent van zijn politieke functie ontbreekt. ‘Er is niet één ambtenaar eindverantwoordelijk, met bijbehorende bevoegdheid, die invulling kan geven aan de eenhoofdige leiding, zoals die er wel is in het Verenigd Koninkrijk, met een CEO Civil Service’, aldus Uijlenbroek.

 

Gemeente als voorbeeld

Op het niveau van de rijksoverheid zijn de Staten-Generaal en het kabinet de politieke eenheden die eenduidige en bindende besluiten nemen. Maar in het ambtelijke systeem ontbreekt dat bij de rijksoverheid. ‘De rijksoverheid is de enige overheidsorganisatie waarbij dit speelt, terwijl de ministeries in juridische zin allemaal tot dezelfde rechtspersoon behoren: de Nederlandse Staat. Elke provincie, elke gemeente en elk waterschap heeft één ambtelijk verantwoordelijke’, aldus Uijlenbroek.

 

Ministerie steeds onbelangrijker

Vanuit historisch perspectief is het volgens hem nog wel begrijpelijk dat een ministerie als entiteit werd gezien en de eenhoofdige ambtelijke aansturing op dat niveau is geregeld. De toenemende verwevenheid van maatschappelijke vraagstukken, de samenhang van uitvoerende en handhavende taken van ministeries en de op rijksniveau georganiseerde ondersteunende bedrijfsvoering, maken echter dat de rijksoverheid steeds meer als eenheid wordt gezien en moet functioneren. De entiteit ‘ministerie’ wordt steeds minder belangrijk ten opzichte van de entiteit rijksdienst.

 

Effectief sturen onmogelijk

Sinds 2006, het jaar waarin het rapport ‘de verkokering voorbij’ van de secretarissen-generaal verscheen, zijn veel stappen gezet om te komen tot één rijksdienst. De ultieme stap, naar één ambtelijk verantwoordelijke, is niet gezet, of nog niet gezet. Dat is een gemis, want daarmee voldoet de rijksdienst volgens Uijlenbroek niet aan de eis van effectief kunnen sturen op noodzakelijke ontwikkelingen in de rijksdienst.

 

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door O.E.Pool op
Ik hou me van harte aanbevolen.
Door H. Wiersma (gepens.) op
Wat Uijlenbroek aangeeft is het halve verhaal. Wat het Rijk (globaal) nodig heeft is:
1. één Rijksbestuursdienst.
2. 1 secretaris-generaal voor de bewaking van het algemeen beleid en de integrale besluitvorming.
3. op elk ministerie een directeur-generaal.
4. op iedere sector een sectorhoofd.
5. op iedere afdeling een coördinator en/of zelfsturende teams.
6. alle rijksambtenaren zijn in algemene dienst bij de Rijksbestuursdienst.
Een dergelijke opzet geeft minder bestuurslagen, kortere besluitlijnen en last but not least veel minder ambtenaren.
Door Bertus op
@Ruben Post: uw opmerking mist de kern. Het gaat niet om de ministeriele verantwoordelijkheid. Maar om de ambtelijke organisatie. Het is u kennelijk ontgaan dat er naar een rijksdienst wordt toegewerkt. In zo'n opzet past heel goed een eenhoofdige ambtelijke leiding.
Door Ruben Post (senior beleidsmedewerker minsietrie van Economische Zaken) op
Er is natuurlijk wel een wezenlijk staatsrechtelijk verschil tussen het Rijk enerzijds en gemeenten en provincies anderzijds. Bij gemeenten en provincies is sprake van collegiaal bestuur; binnen het Rijk geldt de individuele ministeriële verantwoordelijkheid, uiteraard binnen de kaders van de eenheid van het kabinetsbeleid. Zolang dat zo blijft, is een eenhoofdige ambtelijke leiding geen logisch idee.
Door Nicole Markus (Rainmaker) op
Een structuuroplossing voor een gedragsprobleem?
Door Jos op
HaHa, @Henk, ik kom niet meer bij. Door mijn tranen van het lachen zie ik dan dat je er geen snars van hebt begrepen.
Be honest? Wat een ongelofelijk flauwe reactie!
Door henk op
De eerste kandidaat is al beschikbaar: Mark Verheijen (VVD)
Door wimjoost licht (programmamanager ambitieprogramma VGS/VOM) op
Goed plan! Verkokering is echt wel een probleem bij het Rijk. Maar wees dan wel consequent. En stel dus voor nu feitelijk de gemeente Nederland in te stellen en maak van het kabinet een college (dat in eenheid bestuurt) en van de tweede en eerste kamer een gemeenteraad. Dat scheelt ook weer in de verbouwing. Het lijkt misschien krankzinnig maar 60% van de bovenprovinciale beslissingen wordt al in Brussel genomen en er zijn steden met evenveel inwoners als Nederland. Of er dan nog 400 deelraden nodig zijn? Ik zou het niet weten.
Door eugene stokker organisatie -adviseur op
hoe bedenk je het,meestal komt zoiets uit de koker van onmachtige personen.In een politieke context moet je als ambtelijke top wel over de politieke antennes beschikken. Wat bestuurlijk opvalt is het totale gebrek aan integraal denken en handelen bij de ministeries.Ministers willen scoren daarin moet je ze faciliteren maar ook spiegelen over impact bewust handelen .Daarin faalt de huidige top ,zie de effecten bij het huidige kabinet. Hier heeft de daadkracht !! het duidelijk gewonnen van de denkkracht.
Door Frank van Oosten op
Het was wel dienstig geweest als in het artikel vermeld stond dat deze Jaap Uijlenbroek zelf rijks-topambtenaar is. Nl. Directeur-Generaal van het Rijksvastgoedbedrijf. Zijn hoogleraarschap is maar een bijbaantje.