De spanning aan beide kanten van het Koninkrijk stijgt. Den Haag maakt zich grote zorgen hoe het verder moet als op 10 oktober 2010 Curaçao en Sint Maarten autonome landen worden. De twee eilanden voldoen op essentiële terreinen niet aan de eisen die vooraf gesteld zijn.

Zo is de politie niet op orde, is op Curaçao de gevangenis Bon Futuro ver onder de maat en is de administratie op Sint Maarten beneden peil. De Eerste Kamer ging deze week onder strikte voorwaarden akkoord met de nieuwe wetgeving. ‘Doorslaggevend is dat we een stok achter de deur hebben in de vorm van een Algemene Maatregel van Rijksbestuur’, licht PvdA-senator Marijke Linthorst toe.

Het laatste zetje gaf een motie van het ex-Tweede Kamerlid Leerdam (PvdA) waarmee de eilanden de kans krijgen binnen 2 jaar aan de voorwaarden te voldoen. ‘Al denk ik dat die termijn een illusie is’, zegt Linthorst.

Heisa

Vanuit Willemstad reageert Carel de Haseth geïrriteerd. Hij is de belangrijkste adviseur van de Antilliaanse regering en voormalig vertegenwoordiger van de eilanden in Nederland. De Haseth: ‘Wat een onzin al die eisen. Neem de gevangenis. Sinds 1994 probeert Nederland daar schoon schip te maken. Laat ik nuchter vaststellen dat al die Nederlandse heisa niet geleid heeft tot een modelgevangenis.’

Staatssecretaris Bijleveld (CDA) sloot deze week overeenkomsten met de eilanden. In Willemstad zijn afspraken gemaakt over plannen van aanpak en de financiële verhoudingen. Senator Linthorst is er niet gerust op dat de eilanden daar serieus mee aan de slag gaan. Het liefst had ze het hele proces gestaakt. ‘Maar wat heb je dan. Het land de Antillen heeft bewezen dat het niet in staat is goed te besturen. Dan moet het maar zo.’

Haar collega-senator Frank van Kappen (VVD) is het met haar eens. Hij ziet het nieuwe Statuut als een ‘wurgcontract, waar wij niet uit kunnen stappen’. De liberaal vindt dat Nederland een grove fout heeft gemaakt: ‘De eilanden hebben de zaak omgedraaid. De afspraak was: eerst aan de eisen voldoen, dan maken wij de Antillen schuldenvrij en worden het autonome landen binnen het koninkrijk, Maar we hebben laten gebeuren dat het financiële deel is geregeld en men zich daar niet aan de andere afspraken houdt.’

De overgang naar een grotere zelfstandigheid is op de eilanden zelf nog geen gelopen race. Op Curaçao worden op 27 augustus opnieuw verkiezingen gehouden. Dat moet, omdat er in de Eilandsraad eerder dit jaar, onvoldoende steun was voor de Staatsregeling, zoals de nieuwe grondwet heet. Op Sint Maarten is zelfs nog geen concept- Staatsregeling aan de Eilandsraad voorgelegd.

De Haseth voorspelt dat de houding in Den Haag oude sentimenten oproept. ‘Het meest tragische is dat de Kamer niet begrijpt wat er zich op de eilanden afspeelt. Dat opnieuw het Nederlandse parlement op afstand beter weet wat goed is voor de ex-kolonie. Dat men niet beseft wat het alternatief zal zijn, dat het net zo zal gaan als met Suriname.’ Hij verwijst hiermee naar het chaotische afscheid van die voormalige kolonie.