Van Raak dient het voorstel vandaag in tijdens de begrotingbehandeling van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Hij denkt aan een ‘simpel fonds van ongeveer vijf miljoen euro om de grootste nood te lenigen’, dat drukt op de begroting van Binnenlandse Zaken en dat beheerd wordt door de Nationale Ombudsman. Het kan gevuld worden met een percentage van de boetes die worden opgelegd als de misstanden voor de rechter zijn geweest. ‘Een fonds is een goede investering, omdat misstanden de samenleving veel geld kosten.’ Na een paar jaar moet de werking van het fonds worden geëvalueerd.

Momenteel melden zich slechts enkele klokkenluiders per jaar. Van Raak weet niet wat hen weerhoudt maar vermoedt dat het lot van voormalige klokkenluiders als Ad Bos en Fred Spijkers potentiële klokkenluiders afschrikt. ‘Met velen loopt het slecht af. Ze blijven berooid achter, door de hoge juridische kosten die ze maken.’

Ad Bos, die de bouwfraude aan het rollen bracht, heeft noodgedwongen zijn huis moeten verkopen en woont met vrouw en kind in een camper. Spijkers werd jarenlang door de staat afgeschilderd als crimineel en psychiatrisch patiënt, nadat hij een doofpotaffaire binnen het leger naar buiten had gebracht. Het duurde bijna twintig jaar voordat hij - mede naar aanleiding van onderzoek door de ombudsman - gerehabiliteerd werd.

Het idee van Van Raak kan niet op instemming rekenen van minister Piet Hein Donner van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Die antwoordde eerder deze week op Kamervragen dat er voor klokkenluiders dezelfde voorzieningen zijn als voor ‘andere justitiabelen’ die juridische procedures starten, en dat zij eventueel gebruik kunnen maken van gesubsidieerde rechtsbijstand.

Van Raak: ‘Donner refereert daarmee aan financiële regels die een werknemer helpen bij een proces tegen zijn werkgever. Ik heb het over het aan de kaak stellen van maatschappelijke misstanden.’