of 59236 LinkedIn

Misbruik Wob ‘sterk overdreven’

Het oneigenlijk gebruik van de Wet openbaarheid bestuur (Wob) kost een gemeente gemiddeld hooguit duizend euro per jaar aan dwangsommen. Hoogleraar Heinrich Winter, die de omvang van het misbruik onderzocht, noemt de opwinding over massaal oneigenlijk wobben ‘sterk overdreven.'

Het oneigenlijk gebruik van de Wet openbaarheid bestuur (Wob) kost een gemeente gemiddeld hooguit duizend euro per jaar aan dwangsommen. Hoogleraar Heinrich Winter, die de omvang van het misbruik onderzocht, noemt de opwinding over massaal oneigenlijk wobben ‘sterk overdreven'.'

Uit zijn onderzoek Afrekenen met de Wob! blijkt dat er vergeleken met 2008 inderdaad sprake is van een toename van het aantal verzoeken om openbaarheid. Maar die is volgens Winter, verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), niet volledig toe te schrijven aan de toename van oneigenlijke verzoeken, omdat het goed denkbaar is dat de grotere bekendheid van de Wob ook tot meer eigenlijke Wob-verzoeken heeft geleid.

 

Informatie overheid moet openbaar zijn
‘De toename is dus niet sec als negatief te beschouwen. Soms zelfs als positief, omdat het uiteindelijke doel van de Wob is dat informatie openbaar wordt gemaakt’, aldus Winter. ‘Overheidsfunctionarissen en bestuurders zouden daar eigenlijk verheugd over moeten zijn, want de Wob is juist gericht op het bevorderen van openbaarheid. Minder mooi is uiteraard dat Wob-verzoeken soms inderdaad oneigenlijk zijn en gezien kunnen worden als misbruik van de regeling.’

 

Aandacht VNG averechs

De aandacht van de VNG voor de problematiek rondom de Wob heeft volgens veel gemeenten – vier op de tien – mensen bovendien juist op het paard geholpen die iets slechts in de zin hadden. Het is volgens de onderzoekers goed voor te stellen dat burgers, doordat de VNG de noodklok over de problematiek luidt, op het idee komen om op oneigenlijke wijze gebruik te maken van de Wob. Een onvoorzien en onbedoeld effect.

 

Toename niet erg groot

Gemeenten hebben de afgelopen maanden een flinke lobby gevoerd op het tegengaan van oneigenlijke verzoeken, met name vanwege de hoeveelheid werk, tijd en geld die ze kosten. Het RUG-onderzoek maakt duidelijk dat het met de negatieve financiële gevolgen van oneigenlijke verzoeken alleszins meevalt. an de hand van een door meer dan de helft van alle gemeenten ingevulde vragenlijst – 215  van de 403 gemeenten deden mee – concluderen de onderzoekers dat het de afgelopen jaren (2012 en 2013) gaat om een bedrag van maximaal 400.000 euro dat door alle gemeenten gezamenlijk aan dwangsommen is betaald voor oneigenlijke verzoeken. ‘Daarbij gaan we ervan uit dat bij elke dwangsom het maximum wordt verbeurd; in de praktijk is dat slechts zelden het geval, meestal gaat het om (veel) lagere bedragen dan de maximale 1.260 euro. In totaal is het bedrag aan jaarlijks betaalde dwangsommen per gemeente daarmee veel lager dan 1.000 euro per gemeente. Er is wel sprake van een toename, maar die is niet erg groot.’ Gemeenten zijn meer geld kwijt aan proceskostenvergoedingen bij oneigenlijke Wob-verzoeken, maar ook daar zijn de bedragen volgens de bestuurskundige overzichtelijk: ‘In totaal volgens hun eigen opgave jaarlijks maximaal 650.000 euro, dus per Nederlandse gemeente nooit meer (maar waarschijnlijk veel minder) dan 1.500 euro.’

 

Lees het hele artikel in Binnenlands Bestuur (nr. 7) van deze week.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Theo (zelfstandig ondernemer) op
Onzin om WOB af te schaffen.
Veel gemeentes moeten juist een stok achter de deur hebben om tempo te maken.
Het gebruikte argument dat een wob verzoek vorm vrij is, klopt maar half. Een wob verzoek dient op een speciaal daarvoor bestemd formulier ingediend te worden. Indien er 2 formulieren ingediend worden, dient gemeente alert te zijn.
Indien er misbruik van wob wordt gemaakt dan dient niet de wob afgeschaft te worden maar het misbruik aangepakt te worden.
De "rechtbank prikkel" is ook onjuist. De rechtspraak is al overbelast en een procedure kost tijd (minimaal 1,5 jaar!) en geld.
Constructie WOB was juist bedoeld om ambtenaren op tempo te krijgen in informatie voorziening omdat dat ontbrak. Indien WOB wordt afgeschaft zal tempo zeker verdwijnen.
WOB geeft nu al aan dat indien termijn niet binnen 4 weken gehaald kan worden, die instantie met een gedegen motivatie die termijn met nog eens 4 weken kan verlengen. Indien termijn is verstreken dan dient wob in gebreke stelling formulier te worden ingediend. Pas daarna gaat dwangsom na 2 weken lopen.
Me dunkt, 2x 4 weken en nog eens 2 weken en dan nog geen openbaarheid, dan schort er echt wat aan die organisatie.
Omgekeerd zou je kunnen stellen dat wob juist een besparing is omdat rechtbank niet nodig is.
Door Ben ze zat die fraudeurs op

WOB, laat me niet lachen als niet willen werpen ze allerlei drempels op en helpen de democratie helemaal naar zijn grootje. Ambtenaren dekken elkaar, schuiven werk van zich af, willen de WOB vingers niet branden, etc, etc. Een laffe bende. Sjonge, wat zijn ze weer goed bezig die beambten.

Laat je niets wijsmaken de meeste ambtenaren hebben lak aan de burger omdat ze elkaar toch dekken en de burger vastloopt in het “systeem”.
Wat opvalt dat ambtenaren ook hier zich verschuilen achter regeltjes t.a.v. geld en kosten. Hoe zo heeft een ambtenaar geen morele verplichting zuinig te zijn met overheidsgeld=belastinggeld en daar als een normaal en gezond dekkend mens over na te denken.

Bovendien heeft een ambtenaar meldingsplicht art. 161/162 t.a.v. alle zaken die verdacht, dan wel ongeoorloofd, c.q. strafbaar zijn.
-Sinds 1995 (onderzoek UvA en UT Twente) hebben ambtenaren 100 miljard over de balk gegooid. Melding gedaan? Neen.
-50 miljoen per jaar gaat over de balk wegens verkeerde inkoop. Melding gedaan?Neen.
-In Enschede kijken DMO/gemeente ambtenaren onrechtmatig in het SUWI systeem, ontslag en/of melding gedaan? Neen, men dekt elkaar
-In Enschede zijn 900 ambtenaren boventallig (halve korps), kosten 35 miljoen euro per jaar. Vervolgens gaat men bezuinigen op zieken en gehandicapten.
Wie zijn hier nu de echte schooiers, het echte tuig, de ware fraudeurs? De zieken en gehandicapten, werklozen of de ambtenaren die over de ruggen van deze mensen macht het baantje trachten te houden?

-Boventallige ambtenaren werken die allen 36 uur conform aanstellingscontract? Neen. Minder werken, helemaal niet werken, met twee vingers in de neus en een mapje 8 uur pd rondlopen of thuis zitten als spook ambtenaar is DIEFSTAL VAN DE BURGER. Men levert geen waar voor het belastinggeld en men komt de aanstellingsovereenkomst niet na. Dit is pure diefstal! Melding gedaan? Neen.

Bovendien worden burgers onheus, druk ik me nog zeer, zeer netjes uit, behandeld door niet te reageren. Achter het bureau hebben ze lef, buiten kantoor zijn het natte kranten en erg bang.

Bovenstaande is van toepassing op heel NL.

Stelling.
Ambtenaren en bestuurders helpen NL geheel naar de kloten.
Door Doortje (beleidsadviseur) op
Er moet me iets van het hart. Na 35 jaar gevarieerde overheidservaring, bekruipt me het gevoel dat juist collega's van het type Lady, met hun gelijkhebberige, arrogante benadering zorgen voor veel ruis in een organisatie. Je moet gewoon doen wat je moet doen als WOB ambtenaar. Motieven van de aanvrager zijn niet relevant. Elke regeling kan enig niet beoogd effect hebben. Al deze discussies, waarschijnlijk in de baas zijn tijd, lijken me kostbaarder dan het WOB gebeuren.
Door Dustin de Winter (juridisch medewerker) op
Waarom zijn bij dit onderzoek alleen maar gemeenten betrokken? Hoe is het gesteld met de misbruik bij andere (zelfstandige) bestuursorganen?
Door Lady op
@Jean
Ik geloof niet dat u mijn reactie goed gelezen heeft. Ook ik vind dat de ambtenaar de WOB gewoon heeft uit te voeren (zie mijn eerdere reactie). Ik kan me echter voorstellen dat er mensen zijn, en ja ambtenaren zijn ook mensen, die zich met mij afvragen of onze zuur betaalde belastingcenten bij alle WOB verzoeken wel zo goed besteed worden. De rest van uw reactie laat ik voor uw rekening.
Door janusjanbus op
Het zijn eerder de gemeenten die de kosten opdrijven. Ik deed verleden jaar een WOB-verzoek. kreeg ik van de mr.drs die directeur was van de sociale dienst Den haag een brief doen we niet... terwijl een WOB nooit geweigerd mag worden behalve als er staatsgeheimen in het geding waren. Ik had bij voorbaat het argument dat hij gebruikte al geneutraliseerd, m.a.w. deze 'academicus' die overigens de sociale dienst ontredderd achterliet, kan niet lezen. In bezwaar werd de WOB toegekend: reken eens uit hoeveel dat kost aan presentiegelden voor de bezwaarcommissie en wat daarbij komt kijken...

Had deze jurist gewoon uitgevoerd wat wettelijk verplicht was dan had de gemeente Den Haag geld bespaard
Door Jean op
Lady, je maakt de discussie complexer dan hij moet zijn. Er is geen belangencriterium, derhalve hoeft de ambtenaar niet stil te staan bij de vraag waaraan gemeenschapsgeld wordt uitgegeven. Ook indien de burger informatie wil inzien slechts uit nieuwsgierigheid, hij heeft er simpelweg gewoon niets mee te maken. Het zou wat zijn zeg als we willekeur gaan introduceren door middel van selectie aan de poort waarbij de ambtenaar wel even gaat bepalen of informatie al dan niet interessant genoeg is.

En over die zogenaamde verantwoordelijk met belastinggeld die u de ambtenaren toedicht. Ik heb te vaak meegemaakt dat in beroep of hoger beroep het bestuursorgaan alsnog de informatie moet verstrekken en de proceskosten moet betalen. Die weigerachtige houding leidt dus tot MEER en niet minder kosten. Hoezo 'verantwoordelijkheid'?
Door Lady op
@Marianne,

Ik kan me uw reactie volledig voorstellen en had ook geen andere verwacht. Voor mij zijn er echter niet voldoende argumenten om mijn mening aan te passen. Verder kunt u me gewoon Lady noemen. Het is niet mijn volledige naam, dat is juist. Ik wil graag de discussie tot het betreffende internetforum beperken, zoals u wellicht zult begrijpen. Overigens probeer ik daarbij nooit mensen te beledigen en altijd argumenten te gebruiken en dat lijkt me meer van belang dan een volledige naam.
Door Marianne den Broeder (Wob specialist en researcher, owner at WobShop) op
@Lady,

U merkt op “Het feit dat er bureautjes bestaan zoals WobShop is een teken van de uitwassen van het systeem”.

WobShop is inderdaad ontstaan naar aanleiding van uitwassen van ons openbaarbestuursysteem. Maar niet zoals u kennelijk bedoelt. Achterkamertjes, gebrek aan spontane transparantie, ondoorgrondelijke processen, ombtelijke obstructie bij informatieverzoeken: het komt allemaal voor, en dat maakt het soms (niet altijd) een enorme klus om de juiste informatie in handen te krijgen. Dáárvoor hebben we die Wob nodig en helaas ook nog een artikel 17 in de Awb.

Genoemde uitwassen ondermijnen het openbaar bestuur. Ze voeden de algemene achterdocht jegens de overheid: waarom mag ik de feiten niet weten? Ze veroorzaken een tweedeling: alleen de hoogopgeleide, welbespraakte en volhardende burgers verovert de informatie die iedereen moet kunnen krijgen. Ze stellen de individuele burger in het nadeel bij het uitoefenen van zijn democratische rechten: voor succesvolle aanvragen, inspraak, bezwaar of beroep heb je onbetwistbare feiten nodig.

WobShop helpt mensen die tegen die uitwassen aanlopen. Ik voorkom dat burgers en bedrijven dagen werk hebben aan iets waar zij helemaal niet mee bezig willen zijn. Ik ben trots op mijn bedrijf en durf ermee voor de dag te komen. Daarom vermeldde ik mijn volledige eigen naam. Uw laatdunkende opmerking, nota bene onder schuilnaam, is volstrekt misplaatst.
Door Lady op
Beste Peter,
Volgens mij gaat het er niet om of de behandelend ambtenaar of de betreffende overheid bepaalt of informatie toegevoegde waarde heeft. Het WOB verzoek dient sowieso uitgevoerd te worden. Wèl kan ik me goed voorstellen dat betrokkenen zich soms afvragen waar het goeie geld van de burger aan wordt uitgegeven. Kennelijk gaan veel ambtenaren toch heel wat verantwoordelijker om met belastinggeld dan vele klagers. Het idee van de WOB is goed, maar ergens zal wel een grens gesteld moeten worden. Het feit dat er bureautjes bestaan zoals WOBshop (zie hieronder) is een teken van de uitwassen van het systeem.
De echte cruciale vraag is dan ook: waar moet die grens gesteld worden en door wie?