of 59045 LinkedIn

Leegloop bij bzk na reorganisatie

De structuuraanpassing onder aanvoering van secretaris-generaal Richard van Zwol moet leiden tot een ‘scherper inhoudelijk profiel’ van BZK. Dat betekent kiezen: niet meer alles doen. Een reconstructie door Binnenlands Bestuur leert wat de gevolgen zijn: volgens medezeggenschapsorganen en verontruste ambtenaren is de reorganisatie zo fundamenteel, dat het ook de inhoud van het beleid raakt. Dat zou politiek moeten worden afgestemd.

De reorganisatie bij Binnenlandse Zaken (BZK) heeft gevolgen voor de inhoud van het beleid. De Agenda Lokale Democratie verdwijnt feitelijk in de prullenbak.

De structuuraanpassing onder aanvoering van secretaris-generaal Richard van Zwol moet leiden tot een ‘scherper inhoudelijk profiel’ van BZK. Dat betekent kiezen: niet meer alles doen. Een reconstructie door Binnenlands Bestuur leert wat de gevolgen zijn: volgens medezeggenschapsorganen en verontruste ambtenaren is de reorganisatie zo fundamenteel, dat het ook de inhoud van het beleid raakt. Dat zou politiek moeten worden afgestemd.

Als gevolg van de reorganisatie word het aantal fte’s bij het programma Bevolkingsdaling gehalveerd. De Directie Democratie en Burgerschap (D&B) is tot dan toe bezig met een zoektocht naar nieuwe verhoudingen tussen overheid en samenleving en mag zich de meest naar de buitenwereld gerichte directie van BZK noemen. Er vindt een personele slachting plaats, die de directe band met actuele vraagstukken in de samenleving feitelijk doorsnijdt. De ambtenaren die achterblijven, mogen de deur niet meer uit. ‘De vorming van de nieuwe directie [vraagt] selectiever opereren naar buiten toe, met meer focus en zicht op resultaat in de politiek bestuurlijke context. (…) Voorop staat dat D&B in de eerste plaats een taak te vervullen heeft in de politiek-bestuurlijke context van Den Haag.’

Participatie
Daarmee verdwijnt onder meer de Agenda Lokale Democratie die minister Plasterk in januari 2015 naar de Kamer stuurde feitelijk in de prullenbak. ‘Terwijl in de samenleving netwerken ontstaan tussen overheden, burgers en bedrijven, omdat ze inzien dat er anders niks tot stand komt, gaan wij terug naar een klassiek, verticaal, op bestuur en wetten georiënteerd departement’, zegt een ambtenaar die niet is weggekomen. ‘We bewegen precies de verkeerde kant op.’

Een ander voorbeeld is het kabinetsbeleid rondom participatie. In Het Nieuwe BZK lijkt democratieontwikkeling ‘vooral in het teken te staan van revitalisering van de huidige democratische structuren’, schrijft een interne commissie. ‘De vraag is hoe dat aansluit bij het kabinetsbeleid dat duidelijk kiest voor een samenleving waarbij de burger in de lead is (participatiemaatschappij) en bij ontwikkelingen in de maatschappij waarbij juist wordt gezocht naar het verbreden mogelijkheden om burgers bij het bestuur te betrekken buiten de traditionele kanalen.’

Politiek karakter
Er volgt nóg een reactie op de capaciteitsplannen van de commissie. ‘In de capaciteitsplannen klinkt een aantal keuzes door die een politiek karakter hebben (bijv. minder richten op burgers, maar op intermediaire organisaties). Maak deze keuzes expliciet en geef daarbij aan of er politieke instemming is’, schrijft de commissie. ‘De keus om afdelingen die deze focus op de (netwerk)samenleving hebben en dus buiten de traditionele stakeholders van BZK werken, af te bouwen/om te vormen, brengt risico’s met zich mee. Mist BZK straks de aansluiting bij ontwikkelingen in de samenleving die innoverend zijn en die van belang zijn voor de ambitie om bij te dragen aan de vitaliteit van de democratie?’

Alles bij elkaar noemt de commissie het capaciteitsplan ‘tegenstrijdig’, omdat ‘er zaken met de mond worden beleden die vervolgens in gemaakte keuzes in de vorm van beschikbaar gestelde fte’s worden tegengesproken. Samenvattend: Er is hier naar oordeel van de kwartiercommissie sprake van een politieke keuze die dus ook politiek moet worden afgestemd omdat hij niet op alle punten in lijn is met het kabinetsbeleid dat tot op heden is gevoerd/uitgedragen.’

Stevige sturing
Sg-Van Zwol zegt in een reactie op de reconstructie van Binnenlands Bestuur zijn verantwoordelijkheid te hebben genomen om ‘stevige sturing te geven aan de ontwikkeling van het ministerie naar een flexibele organisatie die maximaal kan inspelen op de maatschappelijke vragen van deze tijd.’ In gesprekken met de medezeggenschapsorganen en medewerkers zijn deze doelen volgens hm verder uitgewerkt. ‘Ik begrijp heel goed dat er bij sommigen teleurstelling is over gemaakte keuzes en ook dat er gevoelens van onzekerheid bij medewerkers leven als gevolg van de reorganisatie. Niettemin heb ik de overtuiging dat met de nieuwe organisatie BZK sterker en wendbaarder is om wat de samenleving van ons vraagt goed te kunnen aanpakken en medebepalend te kunnen zijn voor toekomstige ontwikkelingen.’

Tientallen vacatures
Tientallen ambtenaren, vooral van het zwaardere kaliber, hebben het departement inmiddels verlaten. Zo veel dat de taakstelling die nog in het huidige regeerakkoord staat – ook een motief voor de reorganisatie – in een paar maanden tijd is gehaald. Naar verluidt hebben inmiddels zo veel medewerkers het departement verlaten, dat er vele tientallen vacatures zijn.

Verantwoording
Binnenlands Bestuur sprak tussen mei 2015 en maart 2016 met ca. twintig BZK-ambtenaren, op alle niveaus. Daarnaast is gebruikgemaakt van een groot aantal documenten, in bezit van Binnenlands Bestuur.

Lees het volledige artikel in Binnenlands Bestuur nr. 6 van deze week.

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door H. Wiersma (gepens.) op
Het lijkt niet onlogisch om dit ministerie op de schop te nemen (inclusief de minister). Maar als er dan toch gereorganiseerd wordt doe het dan gelijk goed en maak er gelijk één rijksbestuursdienst van. Dan kunnen alle departementen gelijk eens leren samenwerken.
Door Mr. R. M. Dalmijn op
Vrienden,

Waarom toch steeds die behoefte om minder ambtenaren te wensen.
Ik wil juist meer dienaren van het volk. Goed opgeleid, kennisrijk en voortdurend bereid de gemene burger te informeren, begeleiden en vooruit te helpen.
In een wereld waar de menselijke maat in tal van domeinen verdwijnt is een steunende betrokken en bereikbare overheid een zegen.
De basale functies van de samenleving komen in gevaar.
Leve de trotse ambtenaar.

Door P op
@doeterniettoe

Nee hoor het is juist fijn als je niet de ambtenaren hebt om al die proefballonnetjes te verwerken. Dan kan je de dames en heren politici laten kiezen. Of gewoon voorstellen meer ambtenaren aan te nemen :)
Door Alfred op
Prima. Wat vanuit het perspectief vanuit gemeenten wel een probleem is: het totale gebrek aan integrale regie (zowel binnen als buiten departementen) op wat aan gemeenten wordt overgedragen. BZK heeft al bewezen op nationaal niveau werkelijk helemaal niets voor elkaar te kunnen boksen en zich vooral bezig te houden/bestaansrecht te bewijzen met lulkoekprojecten die gemeenten alleen maar tijd kosten. Het enige wat ze nog moeten doen: keihard alles onder de 100.000 inwoners samenvoegen. Niet meer over lullen, gewoon doen.
Door Bram van der Weele (gepensioneerd) op
Deze SG wilde koste wat het kost deze topdown-reorganisatie doordrukken; ik ben blij dat ik dit niet meer hoef mee te maken; de regenten zijn terug in Den Haag.
Door doeterniettoe (-) op
@Mark:
Zolang de politiek bezig blijft met voorstellen, proefballonetjes en andere zaken, is het op zijn zachtst gezegd dom om minder mensen te hebben die dat moeten verwerken.
Door Dirk op
Het klinkt als iets dat al veel eerder had moeten gebeuren: her drastisch reduceren van het aantal ambtenaren op rijksniveau. Niet leuk voor de betrokkenen, maar als je ziet wat er in de afgelopen jaren naar de gemeenten is gekomen, dan zou het heel vreemd zijn als niet 50% van BZK af zou kunnen.
Door p op
Na alle politieke turbulentie (onderdelen erbij en eraf, denk aan politie), de veranderende rol (niet meer het enige loket+€ voor de lokale overheden in Den Haag) is het goed dat de SG het laatste jaar voor de verkiezingen zelf het stuur van de ambtelijke organisatie in handen heeft. En ja dat zal pijn doen, zeker bij die ambtenaren die ondanks de politieke woelingen gewoon geleverd hebben de afgelopen jaren.
Door Floor de Wit op
@Henk-Jan: hulde ? Schande, kun je beter zeggen. 5 jaar aanmodderen op BZK, zinloos geweest dus. En heeft weer een smak gemeenschapsgeld gekost.

Regelmatig is hier kritiek te horen op Minister Plasterk, die niet verder komt dan het debiteren van gemeenplaatsen en intrappen van open deuren. Terwijl iedereen snapt dat hij zit opgescheept met een departement vol duur betaalde maar incompetente ambtenaren.
Door Mark op
Klinkt logische ontwikkeling. Minder rijksambtenaren is minder nieuw beleid, je bent als rijksambtenaar tenslotte aangenomen om nieuw beleid te maken. Minder nieuw beleid is minder werk voor gemeenteambtenaren. Zij kunnen zich dan meer richten op de burgers. Het contact met de burgers ligt bij de gemeente en niet op rijksniveau. Dus volgens mij kan het nog fors minder.

Vacatures

Van onze partners