of 59045 LinkedIn

Herindeling moet stok achter de deur blijven

Het democratische gat bij samenwerkingsverbanden kan en moet worden dichtgereden. Als het niet gebeurt, dan blijft er volgens Jacques Wallage, voorzitter van de Raad voor het openbaar bestuur (Rob), maar een optie over: grootschalig herindelen. Dat zegt Wallage in een interview in Binnenlands Bestuur.

Het democratische gat bij samenwerkingsverbanden kan en moet worden dichtgereden. Als het niet gebeurt, dan blijft er volgens Jacques Wallage, voorzitter van de Raad voor het openbaar bestuur (Rob), maar een optie over: grootschalig herindelen.

Dat zegt Wallage in een interview in Binnenlands Bestuur over het deze week uitgebrachte advies om de democratische legitimiteit van samenwerkingsverbanden te borgen. De Rob stelt dat er voldoende mogelijkheden om de legitimerende rol van gemeenteraden te regelen, maar dan moeten wel alle spelers in actie komen. Als er binnen twee jaar onvoldoende resultaat is geboekt, dan is opschaling onvermijdelijk. ‘Dat is de logische consequentie van de buiging die nu wordt gemaakt voor de weerstand tegen herindeling. De volgende minister van Binnenlandse Zaken moet terugkijkend op 2016 en 2017 kunnen zeggen of we er in zijn geslaagd zijn de democratische legitimiteit te verbeteren. Als dat niet zo is, moet die via opschaling worden gezekerd.’


Niet miepen

Iedereen moet aan de bak met, stelt de Rob in zijn advies Wisselwerking. Naar een betere wisselwerking tussen gemeenteraden en de bovengemeentelijke samenwerking. Wallage erkent dat de raad een sleutelrol heeft. ‘Als je gewicht aanbrengt tussen die verschillende rollen dan moet de raad zichzelf aan het front van de troepen plaatsen. Wij hopen dat het helpt dat wij zeggen ‘niet miepen, maar aanpakken’. Raadsleden moeten volgens Wallage niet wachten tot ze jaarrekeningen en begrotingen mogen goedkeuren. ‘Zij moeten zich zelfbewust opstellen om gezamenlijk regionale problemen op te lossen. Behandel die gemeenschappelijke regeling in de raad alsof het een gemeentelijke dienst is. Trek je er niets van aan dat er een apart bestuur is en bemoei je brutaal met wat daar gebeurt.’


Hoeders democratisch bestel

Opvallend is de geheel nieuwe rol die de provincie in de ogen van de Rob moet pakken. ‘We zijn op zoek naar provinciale bestuurders die de moed hebben om zich op te werpen als de hoeders van de democratisch bestel’, aldus Wallage. ‘In heel veel opzichten is de provincie een vorm op zoek naar de inhoud. Iedereen leunt op de lokale democratie en het middenbestuur blijft gewoon tobben. Wij hebben nu een inhoud bedacht voor die vorm, die zeer de moeite waard is. In het verlengde van het financieel toezicht dat provincies op gemeenten uitoefenen, zou dit moeten worden uitgebreid naar bestuurlijk toezicht. Aan de hand van vooraf opgestelde criteria moet de provincie alle gemeenschappelijke regelingen in de provincie toetsen. Niet alleen of het wettelijk allemaal wel goed geregeld is, maar juist op het punt van democratische legitimatie: hoe wordt de gemeenteraad in stelling gebracht.’


Herindeling

Als dat onvoldoende gebeurt, moet de provincie doorpakken. ‘De provincie moet beoordelen of de vorming van gemeenschappelijke regelingen een redelijk alternatief is voor herindelen. Als uit metingen blijkt dat het democratisch tekort groot is, dan moet de provincie tegen de minister van Binnenlandse Zaken zeggen dat herindeling beter is.’


Lees het hele interview met Jacques Wallage en meer over het advies van de Rob in Binnenlands Bestuur nr. 25 van deze week.

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Linze Schaap (Universitair Hoofddocent) op
Het is jammer dat de voorzitter van de ROB zo de plank misslaat. Er ligt een zinvol advies om de rol van de gemeenteraden te versterken (ook al is het wel jammer dat de ROB voor het versterken van de democratische legitimiteit van samenwerkingsverbanden niet breder kijkt dan de rol van de gemeenteraad). Een pleidooi voor herindeling als stok achter de deur (a) verraadt een nogal fomalistische kijk op democratie, (b) miskent dat evaluaties van herindeling nu juist laten zien dat de lokale democratie (de representatieve zowel als de participatieve) de verliezer is van herindeling en (c) vergeet dat ook heringedeelde gemeenten in tal van samenwerkingsverbanden zitten. Via de achterdeur - en m.i. in strijd met het zojuist uitgebrachte advies - toch weer blauwdrukdenken en structuurdiscussies?
Door H. Wiersma (gepens.) op
1. Op dit moment stelt het huidige provinciaal toezicht op de financiën van gemeenten feitelijk niet zoveel voor. Dit toezicht is bij de laatste grote wijziging van de Gemeentewet zeer afstandelijk geworden. Onduidelijk is wat het Rob hier wil. Nieuwe procedures voor de gemeentelijke financiën (inclusief Rekenkamer of helemaal zonder Rekenkamer?). Hoe moet die procedure er in zijn totaliteit uitzien?
2. Voor het toetsen van gemeenschappelijke regelingen of ander bestuurlijk toezicht hebben gemeenten het Rijk of de Provincies normaal gesproken helemaal niet nodig. Waar nodig behoren Provincie en Rijk echter veel alerter gebruik te maken van de mogelijkheid om lagere Overheden te wijzen of te kunnen corrigeren op idiote of onverantwoordelijke besluitvorming.
Ook persoonlijke aansprakelijkheidsstelling of strafbaarheidstelling van politici helpt een handje.
Door Kees Terlouw (Politiek Geograaf) op
Jammer dat de Raad voor het Openbaar Bestuur bij zijn advies over zoiets belangrijks en actueels als de legitimiteit van het bestuur zich baseert op een verouderde opvatting over wat legitimiteit is en hoe je kan legitimeren. Het rapport is gebaseerd op de sterk verouderde functionalistische opvattingen van Easton uit de jaren ’50! Zijn input-output systeem denken past heel goed bij het technocratische denken uit die tijd, maar is academisch en maatschappelijk nu achterhaald. Moderne politieke filosofen zoals David Beetham benadrukken veel meer de normatieve aspecten van legitimiteit. Het aansluiten bij bestaande waarden patronen en identiteiten van de bevolking is bij hem minstens zo belangrijk als het volgen van formele democratische procedures. Deze andere benadering van legitimiteit waarbij identiteit een grote rol speelt kan je ook toepassen op gemeentelijke samenwerkingsverbanden. Zie bijvoorbeeld: http://home.kpn.nl/C.Terlouw5/Layering%20spatial …