of 58959 LinkedIn

'Gemeenten zijn steeds meer uitvoeringsorgaan rijk'

Er zitten volgens hoogleraar Derksen heel wat nadelen aan de uitbreiding van het lokale belastinggebied, zoals D66 heeft bedongen bij het nieuwe Belastingplan.

Alom hulde voor het nieuwe Belastingplan, iedereen gaat erop vooruit. Alhoewel, iedereen? D66 ging pas akkoord met het veelbesproken plan na de belofte om het lokale belastinggebied te verruimen. En dat is met name voor arme gemeenten niet zulk goed nieuws, zegt hoogleraar Bestuurskunde Wim Derksen. Hij is dan ook tegen meer mogelijkheden voor gemeenten om belasting te heffen.

Meer banen
Als de verruiming van het gemeentelijk belastinggebied er daadwerkelijk komt, is dat de verdienste van D66. Die partij wilde alleen haar handtekening zetten onder de belastingverlaging van 5 miljard euro in ruil voor een toezegging van het kabinet aangaande de uitbreiding van het lokaal belastinggebied. Die verruiming is goed voor de economie – 15.000 banen extra, volgens het Centraal Planbureau (CPB) – en de lokale democratie. Het geeft burgers en bedrijven namelijk meer directe zeggenschap over welke voorzieningen er tegen welke kosten mogen komen.


Winst compenseren
‘Natuurlijk, het heffen van belastingen door de lokale overheid kan zo zijn voordelen hebben,’ geeft Derksen toe. ‘Maar over het algemeen levert het de gemeente per saldo niet zoveel op. Het rijk bepaalt de hoogte, want wanneer de lokale belastingen  te veel stijgen wordt dat gecompenseerd met de toelage uit het gemeentefonds.’


Ongelijkheid

Overigens bepaalt de rijksoverheid ook dat de lokale belastingen overal ongeveer even hoog moeten zijn.

Maar wanneer je dan het welvarende Wassenaar vergelijkt met het armlastige Reiderland, leiden dezelfde belastingen tot een hele andere opbrengst. ‘Een uitbreiding van het lokale belastinggebied zorgt dus voor meer ongelijkheid tussen gemeenten,’ concludeert Derksen.


Illusie

‘Gemeentelijke autonomie is überhaupt een illusie,’ vindt de hoogleraar. ‘Wees eerlijk, de eigen belastingopbrengst is slechts 10 procent van het totale inkomen. De rest is afkomstig uit het Gemeentefonds en  andere uitkeringen. Hij vervolgt; ‘Die boom die wel of niet gekapt moet worden, dat is de kracht van de gemeente. Daar moeten gekozen vertegenwoordigers zich over buigen.’ Hij heeft nog een advies voor lokale bestuurders:  ‘Het wordt tijd dat wethouders durven te zeggen: “Ik voer zo goed mogelijk het rijksbeleid voor u uit.” En ook bij lokale verkiezingen zou het daarover moeten gaan;  hoe voer je de plannen van het rijk goed uit.’

Uitvoeringsorgaan rijk 

De specifieke uitkeringen die gemeenten krijgen en de toelage uit het Gemeentefonds worden grotendeels gebruikt voor het uitvoeren van rijkstaken. Derksen: ‘Laten we eerlijk zijn, de gemeente is gewoon een uitvoeringsorgaan van de rijksoverheid. En de decentralisaties hebben dat alleen maar versterkt. En daar ben ik ook blij om, je moet er toch niet aan denken dat de lokale overheid bepaalt hoe hoog je uitkering is.’

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door H. Wiersma (gepens.) op
Dat je met een verruiming van het belastinggebied de democratie gaat redden is grote kul en op niets gebaseerd. Ten opzichte van de huidige situatie worden de problemen vanwege nog meer politiek gekissebis alleen maar groter, Alleen al dit proces gaat veel extra geld (denk bijv. aan extra communicatiekosten, extra kosten door aftredende wethouders, burgemeesters e.d.) terwijl de besluitvorming nog trager en moeilijker gaat verlopen. Ik zie veel meer in een participatiegemeente, waarin actieve en particperende burgers via internetcontact op het jaarlijkse investeringsplan en het daarbij behorende dekkingsplan een bepaalde stem krijgen.
Door H. Wiersma (gepens.) op
1. Helemaal niet alom hulde voor het Belastingplan 2016, dat vooral de werkende middenklasse en de rijkere klasse beloond. Bedankt VVD, PvdA, CDA en D' 66 voor deze oneerlijke verdeling!
2. Bijstandsgenietenden, andere uitkeringstrekkers en AOW'ers/gepensioneerden betalen het gelag in dit Belastingplan terwijl zij al jaren, soms zelfs extra, inleveren en moeten opnieuw op een houtje bijten. Dit mede ook vaak door veel hogere zorgkosten.
Zij zullen bij de eerstkomende verkiezingen voor een grote afrekening zorgen voor de gevestigde politieke elite.
Verruiming van het belastinggebied voor 'rupsje nooit genoeg' is de slechtst denkbare maatregel. Hoogste tijd dat het rijk op sommige beleidsterreinen vooral zelf eens de tering naar de nering gaat zetten in plaats van burgers steeds meer te belasten.
Door F. Scheerder (controller) op
In tegenstelling tot Wim Derksen ben ik de mening toegedaan dat een verruiming van het gemeentelijk belastinggebied uiteindelijk beter is voor alle gemeenten (en zijn inwoners). Als gemeenten een ruimer belastinggebied krijgen is er meer politieke discussie over het al dan niet verhogen van de belastingtarieven tegenover een lager of hoger voorzieningenniveau. Dat komt niet alleen de lokale democratie ten goede, maar leidt ook tot een optimaler voorzieningenniveau in een gemeente (betere band tussen betalen, beslissen en genieten en minder fly paper effect; het effect dat optreedt dat wanneer een gemeente een rijksuitkering ontvangt daar anders mee omgaat dan eigen te heffen belastingen). En ja, gemeenten mogen van elkaar verschillen, ook al is die ruimte in Nederland vrij beperkt.
Door Teun Juk op
Inderdaad, de gemeente wordt steeds meer uitvoeringskantoor, afgeknepen door meneer Rijk. Het rijk spreekt met dubbele tong. Net nu veel gemeenten graag precario willen heffen op kabels en leidingen (en dus het eigen belastingregiem willen benutten) neemt de Tweede Kamer een motie aan om dit toch vooral onmogelijk te maken.....Hoezo een ruimer lokaal belastingregime.
Door Niels op
@Opmerker....U denkt wel erg nationaal.....
Door Karel Kuikman (gepensioneerd ambtenaar) op
"Het geeft burgers en bedrijven namelijk meer directe zeggenschap over welke voorzieningen er tegen welke kosten mogen komen".
Mooi gezegd maar de praktijk is helaas weerbarstiger. Burgers en bedrijven krijgen eenmaal in de vier de gelegenheid om een stem uit te brengen. Voor het overige krijgt de burger zelden of nooit een plaatje voorgeschoteld met alternatieven waarin kosten en baten worden aangegeven. Hoezo meer zeggenschap voor de burger. Men moet eens ophouden met dit soort suggestieve voordelen van bepaalde voorstellen want ze bestaan niet en zullen in het huidige bestel ook nooit tot stand komen. En dat ligt niet alleen aan het bestuur, ook de burger is hieraan debet. Maar die zijn zo langzamerhand murw geslagen door deze vermeende invloed.
Door A. Willemsen op
Het is een illusie dat gemeenten meer armslag krijgen. De gemeenten worden voor de mogelijke extra belastingopbrengsten gewoon gekort in het gemeentefonds. Wat schiet je er dan als gemeente mee op? Alleen maar meer aversie tegen die hoge rekening die jaarlijks op de mat ploft.
Door Anna van Gorp (ambtenaar gemeente ) op
Nog twee argumenten tegen de verruiming van het lokale belastinggebied:
1) We hebben een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Daarbij past niet té veel autonomie voor gemeenten. 10% van de inkomsten gemeentelijk beïnvloedbaar is mooi genoeg.
2). de gemeentelijke belasting (WOZ) is by far de minst populaire. En wij willen het belastinggebied uitbreiden? Niet slim. Geeft bij ons in de gemeenschap de bezuinigingsdiscussies waar het rijk van af wil en we staan als gemeentelijke overheid meteen met 3-0 achter.
Door Opmerker op
Meneer Niels....als we op deze wijze de democratie moeten redden, dan kunnen heel wat landen worden gered......
Door Opmerker op
"Maar over het algemeen levert het de gemeente per saldo niet zoveel op. Het rijk bepaalt de hoogte, want wanneer de lokale belastingen te veel stijgen wordt dat gecompenseerd met de toelage uit het gemeentefonds",...... nou ja....dat zou dan ook kunnen betekenen dat de lokale belasting dus te hoog blijft voor de burger. Die merkt alleen op voorzieningenniveau dat de lokale overheid minder uitgekeerd krijgt....en is die burger nòg verder van huis.