of 59045 LinkedIn

Directieve ambtelijke organisatie is 'tikkende tijdbom'

Ondergeschikten niet opjutten maar op relaxte wijze uitstralen dat het wel goed komt. De nieuwe taken van gemeenten vragen een nieuwe wijze van leidinggeven, stelt organsitieadviseur Jirtsin Beenhakker.

Overheidsorganisaties moeten niet meer als ‘piramidale eenheidsworst’ worden ingericht. ‘Het werken via schijven zoals managementteams, stuurgroepen, klankbordgroepen en diverse leidinggevenden, dient slechts het doel van orde en voorspelbaarheid.’

Dat stelt organisatieadviseur en expertiseconsultant Jirtsin Beenhakker van Expertisecentrum Plato te Hoogeveen in zijn recente essay De nieuwe ambtenaar binnen het directiemodel: de tijdbom tikt!

Averechtse werking
Leiderschap op basis van macht kan anno 2015 echt niet meer, vindt Beenhakker. ‘Als je het beste uit je organisatie wilt halen moeten je niet denken vanuit beslissingen, maar vanuit ideeën. En die vind je verspreid over de hele organisatie, de wereld van nu is gewoonweg te complex om richting van één persoon te verwachten.’

Volgens Beenhakker vormt hiërarchisch management de grootste belemmering voor leiderschap, talentontwikkeling en innovatie. De hiërarchisch en bureaucratisch ingestelde manager krijgt het dan ook steeds moeilijker, zegt de organisatieadviseur. ‘Ik kom nog weleens tegen dat een leidinggevende zegt: “het zou goed zijn voor de organisatie als dit en dat gebeurt. Iedereen moet daarvoor veranderen, behalve ik. Want ik ben druk met het aansturen van die verandering.” Zo’n houding werkt averechts.’

Gezagsrelatie
Beenhakker pleit voor delegerend en verbindend leiderschap op basis van gezag. ‘Gezag is – in tegenstelling tot macht – wel gelegitimeerd. Medewerkers nemen in een gezagsrelatie meer verantwoordelijkheid, hebben meer inspiratie en tonen meer betrokkenheid. Dit sluit goed aan op de gevraagde competenties van de nieuwe ambtenaar: het verbinden van partijen, een externe oriëntatie en empathisch vermogen.’ In de netwerksamenleving is het namelijk  van ‘cruciaal belang dat overheidsorganisaties erop zijn ingericht om initiatieven vanuit de samenleving te ondersteunen’.

Veel gemeenten zijn bezig om hun organisatie anders in te richten, maar Beenhakker ziet een groot tempoverschil tussen gemeenten. Het is volgens de organisatieadviseur belangrijk dat de vraag wordt gesteld: “zitten er in onze organisatie nu de juiste mensen om nieuw leiderschap te laten zien?” Het college en de gemeenteraad zullen die vraag moeten beantwoorden, zegt de organisatieadviseur. ‘Niet met een oordeel op basis van een notitie, maar door de organisatie en de gemeente in te gaan en zelf te ervaren hoe er leiding gegeven wordt in het werkveld.’

Ziekelijke afwijking
‘Organisatieactivist’ Jaap Peters kan zich prima vinden in het essay van Jirtsin Beenhakker. Leiderschap is volgens hem meer een kwaliteit van het geheel. ‘Wordt een oorlog gewonnen op de heuvel? Of een wedstrijd in de kleedkamer? Als leiderschap vooral het nemen van beslissingen buiten de standaard verstrekte kaders is, waarom hebben we dan zoveel verschillende vormen van leiderschap nodig?’ Peters wijst erop dat in functieomschrijvingen vaak staat dat mensen zelfstandig moeten kunnen opereren. ‘Managementwetenschapper Manfred Kets de Vries noemde leiderschap ooit een ziekelijke afwijking. Dat vind ik wel een mooie vondst.’

Gemeenten zitten in een hele interessante tijd, zegt Peters. ‘Bij de drie grote decentralisaties worden ze geacht hun organisaties op een compleet andere manier in te richten dan ze gewend waren. Dat lukt op sommige terreinen heel goed, zie bijvoorbeeld de sociale wijkteams. Maar veel gemeentehuizen zijn nog wel traditioneel georganiseerd.’

Dat is na een geschiedenis van ‘100 jaar planvorming’ niet zo vreemd, vindt de organisatieadviseur. ‘Gemeenten waren altijd gewend om van papier naar de werkelijkheid te werken, denk aan termen als “uitrollen” en “draagvlak creëren”. Maar dat is echt de manier van werken uit de vorige eeuw. De participatiesamenleving vraagt om het benutten van collectieve intelligentie van mensen. Niet alles moet meer uit het stadhuis of van de bestuurstafel komen.’

Lees het volledige artikel in Binnenlands Bestuur nr. 18 van deze week.(inlog)

Lees het hele essay hier.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Vieve ter Laak (Coach Zelfbewust Werken en Werkdrukbeheersing) op
Mooi essay. Goede verkenning van de manier waarop ambtenaren kunnen worden ondersteund om in te spelen op de veranderende rol van de overheid.
Jammer dat de toon van de samenvatting niet overeen komt met de inhoud van het essay.
Door Theo (manager) op
Ik ben zo een manager (of ben ik een leider?)......... Vermaledijd, verguisd, verkeerd...... Nou ja, gelukkig denken mijn medewerkers daar vaak anders over.

Wat alle theoretici vergeten is de les die ik leerde toen ik in de 4e klas HTS een bezoek mocht brengen aan een lopende bank voor schrijfmachines van IBM (ja, ik ben al wat ouder). Wij begrepen niet waarom de medewerkesr zelf niet gesolliciteerd hadden op een functie 'coordinator lopende band'. Men vertelde ons dat drie mansen dat gebprobeerd hadden. Alledrie hadden ze gevraagd om weer terug te mogen naar hun oude functie. Omdat ze dan deel van de groep waren, er geen extra druk was, ze gewoon hun ding konden doen van 9-5. Een vorm van rust en routine dus die men zoekt.

Ook nu ken ik mensen die graag richting willen, consitentie&houvast want een vorm van rust&routine. ook ken ik mensen die juist de uitdaging willen en de ruimte om te bewegen en alles wat daar tussen zit.
\
Misschien moeten we ophouden met het verkopen van eenheidsworst. De wereld is niet eendimensionaal. ik zie de meeste andere reacties en begrijp de lijn van denken die daar uit spreekt. Eerlijk gezegd ben ik inmiddels ook wel wat moe van dit soort eenzijdige stories. Die verdacht vaak komen uit de koker van mensen waarvan je mag verwachten dat die aan de meer extreme kant zitten van het spectrum waar men ruimte en eigen initiatief wil. Prima en goed te gebruiken. Waak voor het eenzxijdig perspectief. Sorry hoor, moest er even uit.
Door Broadcaster (gemeenteambtenaar) op
@ Fred Fens: Hoe wilde je dat voor elkaar krijgen? 1.000 inwoners, 1.000 meningen. Dit klinkt een beetje als geen gezeik, iedereen rijk.
Door Nout Miltenburg op
Deze organisatieactivist is vast en zeker ook in te huren voor 250 euro per uur? Met al die beunhazende ZZP'ers is er geen houwen meer aan....
Door Bart Van der Maarel (Sociaal werker) op
Wat mij betreft hebben we het tegenovergestelde nodig van wat deze organisatiedeskundige beweert. Teveel mensen in de top van de ambtelijke organisatie hebben een ruggengraat van niks. Die besluiten niks, geven geen kik als het moet en zijn onzichtbaar. Het wordt tijd dat er stevige leiders worden aangesteld die de meute inspireren, die daadkrachtig besluiten nemen en tegengas durven geven aan politiek gewauwel. Dat is de tikkende tijdbom.
Door Fred Fens (Geen) op
De ambtenaren moeten werken op instructies van de inwoners. De inwoners weten het beste wat goed is voor de gemeente
Door Arjan (Directeur) op
Dit kan toch onmogelijk als 'nieuws' worden gepresenteerd (contextmanagement, verbindend leiderschap zijn 'oude' concepten). Verder sluit ik me aan bij de beide andere reacties.
Door Luppo (manager) op
Dit stuk is mij te gemakkelijk. Leiders en managers worden op één hoop gegooid, terwijl er een wezenlijk verschil is tussen beide personen.
Vervolgens wordt gesteld dat elke manager hiërarchisch en bureaucratisch is in gesteld. Dit is al lang niet meer zo. Verder lees ik niets nieuws onder de zon. De bekende kretologie. Het grootste probleem is m.i. nog steeds het risicomijdend gedrag van wethouders richting raad. En het feit dat veel ambtenaren niet buiten de kaders kunnen denken.
Het zal mij niet verbazen dat deze organisatieadviseur zelf een blik met "talenten" heeft , die hij graag wil slijten bij gemeenten.
Ik onderschrijf de ideeen, en dit is gewoon een handig verkooppraatje.
Door Jaap Haasnoot op
Een prima gedachte, maar maak nu niet de fout om dit als een model te zien dat ingevoerd of uitgerold kan worden door iemand die het vreselijke woord "aansturen" in de mond durft te nemen.
Door k.schaap (gemeenteambtenaar) op
Wees op je hoede voor organisatiedeskundigen. Organisatieleer is helemaal geen wetenschap. Vandaag moeten we allemaal linksaf en morgen staat er een paljas op die zegt dat we de hele verkeerde richting uitgaan en allemaal weer rechtsaf moeten slaan.

Vacatures

Van onze partners