of 59054 LinkedIn

Budgetrecht raad in de knel

Aantasting van het budgetrecht voor de raad en gezamenlijke inkoop die zich aan het zicht van de gemeenteraad onttrekt, zijn knelpunten van de vele samenwerkingsverbanden op het terrein van jeugd, zorg en (arbeids)participatie. Dat constateert de Raad voor het openbaar bestuur (Rob) in zijn eerste deel van het advies over de democratische legitimiteit van samenwerkingsverbanden. In de zomer komt de Raad met zijn advies over de borging ervan.

Aantasting van het budgetrecht voor de gemeenteraad en gezamenlijke inkoop die zich aan het zicht van de raad onttrekt zijn enkele knelpunten van de vele samenwerkingsverbanden op het terrein van de gedecentraliseerde taken jeugd, zorg en (arbeids)participatie. Een andere is dat samenwerkingsverbanden vormen van verlengd lokaal bestuur zijn, terwijl er soms sprake lijkt te zijn van verlegd lokaal bestuur

Dat constateert de Raad voor het openbaar bestuur (Rob) in zijn eerste deel van het advies over de democratische legitimiteit van samenwerkingsverbanden. In de zomer komt de Raad met zijn advies over de borging ervan.


Strategie

Bij verlengd lokaal bestuur zet het gemeentebestuur samenwerking ‘zelfverzekerd in als strategie om gemeentelijke doeleinden te bereiken en stuurt het de samenwerking zelfbewust en actief aan’. Bij verlegd lokaal bestuur stelt het gemeentebestuur zich ‘afhankelijk op, heeft het geen goed zicht op de doelen van de samenwerking, accepteert het afwachtend de diensten van de samenwerking en is het afhoudend ten opzichte van de samenwerking in relatie met de gemeente’, schrijft de Raad.

 

Indirecte controle

Financiën zijn een ander knelpunt. Raadsleden hebben weinig invloed op de begroting van een samenwerkingsverband. De verantwoording en de controle zijn indirect, waardoor het budgetrecht van de raad in de knel komt. Ook op de gezamenlijke inkoop heeft de gemeenteraad veelal geen zicht. Samen inkopen is efficiënter en goedkoper dan dat elke gemeente dat in zijn eentje doet. De vraag die in de ogen van de Rob moet worden gesteld, is hoeveel democratische legitimiteit effectieve en efficiënte uitvoering mag kosten.


Toezicht onder druk

Ook de gebrekkige informatie over en vanuit de samenwerkingsverbanden aan raadsleden is een doorn in het oog bij de volksvertegenwoordigers. De Raad stelt echter dat raadsleden daarin zelf actiever kunnen zijn door betere informatie te eisen en meer aandacht aan de samenwerkingsverbanden te besteden. Los daarvan vindt de Raad het een zorgelijke situatie. ‘Deze situatie zet niet alleen de adequate politieke controle onder druk maar ook andere vormen van toezicht zoals controle door gemeentelijke rekenkamers.’


Borging democratische legitimiteit

De Rob is − mede op aandringen van de Tweede Kamer (motie Bergkamp, D66) − sinds medio vorig jaar op zoek naar een oplossing van het democratische gat van de samenwerkingsverbanden. Het kabinet heeft alle gemeenten verplicht om voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015), de Jeugdwet en de Participatiewet congruente samenwerkingsverbanden te vormen. In deze probleemverkenning gaat de Raad in op wat onder democratische legitimiteit van samenwerking wordt verstaan, welke factoren de democratische legitimiteit beïnvloeden en welke knelpunten worden ervaren. De adviezen over de borging van de democratische legitimiteit die over een aantal maanden het licht zien, zullen concreet toepasbaar zijn in de bestuurlijke praktijk, belooft de Rob.


Sturingsmogelijkheden

‘Goed bestuur hoort democratisch gelegitimeerd te zijn’, benadrukt de Rob. Als er sprake is van gebrekkige democratische legitimiteit van regionale samenwerkingsverbanden, is de kans aanwezig dat burgers uit de samenwerkende gemeenten de resultaten van het samenwerkingsverband niet langer accepteren. ‘Aanspreekbaar is echter alleen de gemeenteraad die op zijn beurt beperkte sturingsmogelijkheden heeft. Deze situatie heeft ook zijn weerslag op de relatie tussen burger en bestuur’, stelt de Raad. 

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door H. Wiersma (gepens.) op
Gemeenteraden kunnen dit probleem gemakkelijk oplossen door het stellen van voorwaarden in de vorm van terugkoppeling via managementrapportages (bijv. per kwartaal).
Door Gerrit (beleidsadviseur) op
Onderstaande reacties kloppen allemaal, maar dat de Wet dualisering gemeentebestuur (nog) niet is doorgevoerd naar de Wet gemeenschappelijke regelingen hoeft op zich geen belemmering te zijn. De Wgr is onlangs gewijzigd en er is nu meer ruimte voor de gemeenteraad om de begroting van een GR ook kritisch te beoordelen en te beïnvloeden. Maar net in dat laatste zit het probleem. Toen ik raadslid was, was 'terugmelding uit de gemeenschappelijke regelingen' een vast agendapunt in de commissies. Reactie was steeds 'Niets te melden' en dus verdween het uiteindelijk van de agenda. De gemeenteraad kan kaders stellen en controleren en ook na het controleren kaders bijstellen. Het college is verplicht de gemeenteraad alle inlichtingen te geven die de raad nodig heeft om zijn taak uit te voeren. Maar daar moet de raad dan ook wel bovenop zitten, zowel naar de (eigen) vertegenwoordigers in de AB'n als naar de collegeleden in de DB'n. En bekijk dan ook eens of de lappendeken van GR'n nog wel nodig is of misschien herschikt kan worden. Dus ook de hand in eigen boezem steken!
Door jan jaap (analist) op
'het democratische gat van samenwerkingsverbanden'....lang leve de burger?
Door Ferdinand Diergaarde (Lokaal politicus) op
Oorzaak ligt m.i. vooral in het feit dat bij de invoering van de wet op het dualisme de WGR-en daar nadrukkelijk buiten zijn gelaten. Invoering van het duale systeem in de samenwerkingsverbanden is niet expliciet verboden. Dat zou een mogelijke oplossingsrichting kunnen zijn om de democratische legitimiteit te versterken: gedelegeerde raadsleden vormen het Algemeen Bestuur, het DB blijft bestaan uit portefeuillehouders.
Door Flipper op
Klopt Niels. Ik begon als: "Higly Skilled & Nyenrode Crackin' Dolphin'", op de fora van het Dagblad van het Noorden begin 2005. Daarna diverse malen overal een ban gekregen, omdat ik de wààrheid zei/schreef (wel altijd keurig en netjes, maar ja: die wààrheid hé ?! Daar hébben mensen het niet zo op !).
Momenteel wel eens als""Carmilla" op NU.JIJ

Zó, nu hebben jullie de info die jullie wensen, toch ?
Door Niels op
En Flipper is eigenlijk geen dolfijn, maar dat wordt angstvallig stilgehouden door Poetin én Obama.
Door Flipper op
Opzich klopt zo'n verhaal wel- en datgene wat beweert wordt lijkt valide. Edoch, opgepast: is dit ook niet mede gezegd, geschreven om ons richting Herindeling te drijven, daar samenwerking een alternatief daarvoor is ? En dan moeten we zo langzamerhand zoveel mogelijk modder gooien naar die samenwerkingsverbanden omdat zulke samenwerking een bedreiging kan zijn voor herindeling.
Het zou mij niets verbazen als dit soort dingen ook meespelen, om de negatieve kanten van samenwerking bloot te leggen.
Flipper
Door Martin Sagel (Raadslid) op
Goed om te merken dat hiervoor steeds meer aandacht is en komt. Van groot belang omdat m.i. ons democratisch stelsel niet voldoende mee beweegt en onderhand achter de feiten van de maatschappelijke ontwikkelingen aan holt. Zeer benieuwd naar de uiteindelijke adviezen van Rob.