of 59045 LinkedIn

Ambtelijk fuseren helpt alleen kleintjes vooruit

Dat concludeert bestuurskundige Laurens Zwaan in zijn proefschrift. Hij promoveert deze week aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. De bestuurskundige onderzocht drie intergemeentelijke sociale diensten.

Het fuseren van delen van hun organisaties tot één intergemeentelijke dienst leidt niet per se tot betere dienstverlening, lagere kosten en minder kwetsbaarheid. Dat geldt alleen voor de kleintjes.

Dat concludeert bestuurskundige Laurens Zwaan in zijn proefschrift. Hij promoveert deze week aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. De bestuurskundige onderzocht drie intergemeentelijke sociale diensten.

Bedrijfsmatige overwegingen
Zijn bevinding is dat de dienstverlening bij intergemeentelijke diensten niet goedkoper wordt. Alleen voor de allerkleinste gemeenten geldt dat de dienstverlening iets beter en de kwetsbaarheid minder wordt, zo concludeert Zwaan. Ook stelt hij dat er geen aantoonbare invloed is van de intergemeentelijke manier van organiseren op de waardering door burgers. Zwaan plaatst de bevindingen in de context van ontwikkelingen in het openbaar bestuur. Door druk op schaalvergroting vanuit een kabinet dat grotere gemeenten wil, voelen veel gemeenten zich gedwongen om ambtelijke samenwerking te zoeken. Zo willen ze bestuurlijk onafhankelijk blijven. Maar zij blijven daarbij steken in bedrijfsmatige overwegingen. ‘Hierdoor laten gemeenten kansen liggen,’ stelt Zwaan.

Raad op afstand
Hij waarschuwt ook voor een aantal ongewenste effecten: de gemeenteraad komt bijvoorbeeld meer op afstand te staan. De gemeenteraad vervreemdt namelijk van het samenwerkingsverband. ‘Zij vergeten dat het hun eigen dienst is’, aldus Zwaan. De raad verliest haar greep op het beleidsveld dat door de dienst wordt uitgevoerd. De raad komt meer op afstand en heeft moeite haar rol ten aanzien van het samenwerkingsverband in te vullen, stelt hij. ‘En dat terwijl juist bij de dienst die bestuurlijk verder op afstand staat de raad extra alert zou moeten. De raad heeft daartoe meer mogelijkheden dan raadsleden denken. En vergeet niet dat de gemeente eigenaar blijft, het is de eigen dienst.’

Sociaal beleid
Een ander onbedoeld effect is dat de democratische kaderstelling en controle onder druk komen te staan. Ook wordt de rechtsgelijkheid beïnvloed doordat de politieke afweging over het sociaal beleid verschuift van gemeentelijk naar intergemeentelijk niveau. Dat hoeft niet per se ongewenst te zijn, aldus Zwaan. ‘Als het nieuwe gebied sociaal, cultureel en economisch zo samenhangt dat dit een meer logisch gebied vormt om politieke afwegingen over sociale voorzieningen te maken, dan is dit effect positief. Maar doordat bij het vormen van het samenwerkingsverband alleen naar bedrijfsmatige aspecten wordt gekeken, wordt vergeten wat politiek, juridisch en maatschappelijk een passend gebied zou zijn.’

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Franciscus Roorda (Adviseur Financien) op
"de politieke afweging over het sociaal beleid verschuift van gemeentelijk naar intergemeentelijk niveau"
Er zijn ook samenwerkingen waarbij elke gemeente eigen beleid handhaaft, zo is het ook bedoeld. Hoe lastig ook voor de intergemeentelijke dienst.
En terzijde: de raad is mannelijk.. Je hoopt dat een promovendus zoiets weet.
Door Jan Timmermann (Adviseur Divosa) op
Tsjonge, jonge, de heer Zwaan komt in zijn proefschrift tot een conclusie op basis van een onderzoek bij 3 intergemeentelijke sociale diensten. En hij is er ook nog op gepromoveerd. Maar kennelijk weet hij niet dat het speelveld van intergemeentelijke samenwerking in het sociale domein flink wat groter is dan 3 organisaties. Op basis van de algemeen aanvaardbare wetenschappelijke uitgangspunten dient zijn onderzoek dan ook direct naar de prullenbak te worden verbannen.
Door onderzoeker op
@Peter. Ah da's het mooie van bronnen: divosa factsheet intergemeentelijke samenwerking: 221 gemeenten werken samen op het domein van W&I. Dat zijn niet allemaal ambtelijke fusies, maar dat is een organisatieconstruct.
@Hans. Dat is een inrichtingskeuze. Ga eens kijken bij de Drechtsteden waar alle raadsfracties uit de aangesloten gemeenten vertegenwoordigd zijn in de Drechtraad (het hoogste en daarmee besluitvormingsorgaan van die gemeenschappelijke sociale dienst.
@Vngeetje. Als je gaat opschalen heb je meer kwaliteit nodig en voor kwaliteit moet je betalen. Dat geldt overigens voor alle medewerkers in een samenwerkingsverband. Een deel van de efficiency op formatie wordt teniet gedaan door hogere salarislasten per FTE.
Door Peter Smit (adviseur) op
N=3 is een beetje te kort door de bocht. In Nederland werken 107 gemeenten samen in 29 sociale diensten (bron: regioatlas), dit proefschrift onderzoek 14 gemeenten in 3 diensten (zie hoofdstuk 4 van het proefschrift). Een steekproef van ruim 10% is niet heel klein te noemen.
Door Vngeetje op
Ambtelijk fuseren helpt vooral de managers vooruit. Hun salaris stijgt met ongeveer 20%.
Door ernst (beschouwer) op
Niemand met verstand van de materie had een andere uitkomst voorspeld! Categorie "een koe geeft melk, een kip en een stier niet".
Door Hans Sietsma (raadslid) op
@een ander geluid. Selectief lezen is ook een kunst. Het klopt dat (binnen N=3) alleen kleintjes er iets op vooruit kunnen gaan qua dienstverlening en afname van kwetsbaarheid. Dat is mooi. Maar wie goed leest ziet dat er veel gemist wordt: politieke sturing neemt af, democratische controle neemt af, invloed van de raad neemt af. Juist die zaken zijn voor (zeker kleine) gemeenten redenen om zelfstandig te willen blijven. Als je geen invulling geeft aan de sturing en controle van de samenwerking neemt je invloed dus zelfs af. Dat kan anders in theorie, maar blijkt in de praktijk lastig, is mijn ervaring.
Door Onderzoeker op
Een erg grote conclusie voor N=3.
Door Kees Terlouw (Politiek Geograaf) op
Sociaal, culturele en economische samenhang is belangrijk, maar kan je ook maken. Zie bijvoorbeeld het pas verschenen artikel over Territorial changes and changing identities: how spatial identities are used in the up-scaling of local government in the Netherlands http://dx.doi.org/10.1080/03003930.2016.1186652
Door Een ander geluid op
Wat staat hier nu? Het fuseren van delen van hun organisaties tot één intergemeentelijke dienst leidt niet per se tot betere dienstverlening, lagere kosten en minder kwetsbaarheid. Dat geldt alleen voor de kleintjes.

Het is weer zo'n typisch voorbeeld van politieke uitspraken. Als ik deze zijn goed lees, hebben de kleintjes er voordeel van en de grote soms. Klinkt als een prima aanpak :-) Want gemeentelijke samenwerking is in de regel iets van de kleintjes :-P