of 59045 LinkedIn

Aantal Wob-verzoeken in Den Haag flink gestegen

Het aantal verzoeken op basis van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) bij de gemeente Den Haag is in 2014 opnieuw flink gestegen. De stijging wordt vooral veroorzaakt door ‘veel-Wob’ers’ die niet uit zijn op informatie, maar een dwangsom. Dat zegt gemeentewoordvoerder Milja de Zwart.

Het aantal verzoeken op basis van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) bij de gemeente Den Haag is in 2014 opnieuw flink gestegen. Vorig jaar kreeg de gemeente 612 Wob-verzoeken binnen, tegen 449 in 2013. Een jaar daarvoor waren dat er nog 237. Ook het aantal ingediende verzoeken tot een dwangsom is in die jaren fors toegenomen, evenals het bedrag aan uitgekeerde dwangsommen – 13.960 euro in 2014. Dat blijkt uit de gemeentelijke ‘Programmarekening 2014’, die dinsdagmiddag openbaar is gemaakt.

Dwangsom
De stijging wordt vooral veroorzaakt door ‘veel-Wob’ers’ die niet uit zijn op informatie, maar een dwangsom. Dat zegt gemeentewoordvoerder Milja de Zwart, die zich onder meer bezighoudt met de afhandeling van Wob-verzoeken. Ook journalisten zijn volgens haar de afgelopen jaren steeds meer gaan ‘Wob’en’. ‘Wel lijken de knip-en-plak-Wob’ers te zijn verdwenen’, zegt De Zwart. ‘Dat zijn mensen die informatieverzoeken verstoppen in lange stukken tekst, die ze bijvoorbeeld van Wikipedia hebben geplukt.’

Veel misbruik
Volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) leidt de Wob tot veel misbruik. Bij een meldpunt van de VNG kwamen in 2013 in twee maanden tijd ongeveer 500 meldingen binnen. De vereniging dringt al langer aan op het schrappen van de dwangsommen. Een Wob-verzoek moet binnen vier weken behandeld worden. Die termijn mag eenmaal met diezelfde periode worden verlengd. Als een bestuursorgaan niet binnen uiterlijk acht weken reageert, kan de vragensteller een dwangsom eisen – oplopend tot maximaal 1.260 euro per verzoek.

8 tot 14 miljoen
Minister Plasterk (PvdA) van Binnenlandse Zaken erkent het misbruik van de Wob. Afgelopen zomer wees hij al op het bestaan van bedrijfjes die uit zijn op het innen van dwangsommen. Binnenlandse Zaken schat de jaarlijkse kosten van het misbruik tussen de 8 en 14 miljoen euro. Naast de uitgekeerde dwangsommen gaat het om de tijd die ambtenaren kwijt zijn aan het behandelen van verzoeken.

Loskoppelen
Plasterk stuurde in december een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer, waarin de Wob wordt losgekoppeld van de Wet dwangsom. Bestuursorganen moeten wel tijdig blijven reageren op informatieverzoeken van burgers. Als zij dat niet doen kan de verzoeker naar de rechter stappen. De Tweede Kamer spreekt naar verwachting binnenkort over het wetsvoorstel van de minister.

Minder lucratief
De Zwart noemt het voorstel ‘hoognodig’. ‘Daarmee wordt misbruik van de Wob minder lucratief. Maar je bent natuurlijk nog niet de mensen kwijt die een Wob-verzoek indienden, omdat ze boos zijn op de overheid.’ Bijna een derde van de bij de gemeente ingediende Wob-verzoeken zijn afkomstig van verkeersovertreders die ‘hun gram willen halen’. De Zwart schat dat ongeveer de helft van alle Wob-verzoeken ‘oneigenlijk’ zijn.

Twee fulltime banen
In 2014 betaalde Den Haag ruim 3.500 euro meer aan dwangsommen dan een jaar eerder (10.377 euro). Maar belangrijker zijn de vele uren die ambtenaren besteden aan de afhandeling van de informatieverzoeken, zegt De Zwart. Volgens haar duurt de behandeling van een Wob-verzoek gemiddeld zeker een dag. ‘Dan heb je het op jaarbasis over minimaal twee fulltime banen. Er zijn veel hoogopgeleide mensen bij het uitzoekwerk betrokken, dus je bent zo een paar ton verder.’

Sterk overdreven
Critici stellen dat het misbruik van de Wob juist erg meevalt. Zij baseren zich onder meer op een onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen, waaruit blijkt dat het oneigenlijk gebruik van de wet een gemeente gemiddeld hooguit 1.000 euro per jaar aan dwangsommen kost. Volgens de auteur, hoogleraar Heinrich de Winter, is de opwinding over het massale Wob-misbruik ‘sterk overdreven’, zei hij tegen Binnenlands Bestuur. ‘Niet bepaald een briljant onderzoek’, vindt De Zwart op haar beurt. ‘De uren die ambtenaren kwijt zijn aan het afhandelen van de verzoeken, zijn daarin niet meegenomen. Maar dat is nu juist de grootste kostenpost.’

Fop-verzoeken
De Zwart en haar collega’s pikken ‘oneigenlijke’ verzoeken er vrij snel uit. ‘Als iemand van buiten de stad alles wil weten over bijvoorbeeld de parkeertarieven, dan weet je eigenlijk al hoe laat het is.’ Punt is dat de gemeente ook bij het vermoeden van misbruik volledig en tijdig dient te reageren. ‘Iedereen mag zonder motivatie een Wob-verzoek indienen, ook mensen uit andere steden of het buitenland. En als je informatie hebt, moet je die openbaar maken.’ Daarom reageert de gemeente volgens De Zwart op dezelfde manier op fop-verzoeken als op ‘echte Wob-verzoeken’.

Geen nieuwe documenten
Wel heeft Den Haag geprobeerd de drempel voor ‘Wob-lichters’ te verhogen. Zo staat de stad – net als veel andere gemeenten – niet meer toe dat Wob-verzoeken per mail worden ingediend. Ook is het zaak dat je de inhoud van de wet goed kent, zegt De Zwart. Zo wilde iemand alle e-maildressen hebben die de gemeente in gebruik heeft. ‘Dat verzoek konden we afwijzen. De Wob verplicht alleen tot het openbaar maken van bestaande documenten, niet tot het opstellen van nieuwe documenten.’

Centraal punt
Ook is de gemeentelijke organisatie inmiddels beter ingericht op de afhandeling van Wob-verzoeken dan een paar jaar geleden. Alle verzoeken komen op een centraal punt binnen en worden vervolgens doorgestuurd naar de betreffende gemeentelijke diensten. De overstijgende en ingewikkelde verzoeken gaan naar de Bestuursdienst. Daarnaast werkt de gemeente samen met andere (overheids-)instanties, zoals bijvoorbeeld de politie, om te voorkomen dat er dubbel werk wordt gedaan.

Veelschrijvers
Meerdere gemeenten, zoals Dordrecht en Leiden, wisten de afgelopen tijd ‘veelschrijvers’ via de rechter een halt toe te roepen. Den Haag kiest daar volgens De Zwart bewust niet voor. ‘Onze juristen vinden dat een moeilijk begaanbare weg. Wij hopen dat iemand uiteindelijk uit zichzelf stopt met het misbruik. Het zou al veel schelen als de Tweede Kamer besluit om de financiële prikkel uit de wet te schrappen. Elke euro gemeenschapsgeld die hiermee gemoeid is, vind ik zonde.’

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Kritische burger (Kritische Burger) op
Is het misbruik als een ambtenaar bij de overheid werkt met als enige doel om geld uit de openbare kas te ontvangen ?
Door Fritz A. von Geusau op
Beste Kritische Burger,
Wat u zich wel moet realiseren is dat dat 'terugpakken' geschiedt door tijd te claimen die door u, als belastingbetalende burger moet worden betaald. Moet er geprocedeerd worden, dan gebeurt dat op uw kosten. Eventuele vergoedingen die moeten worden betaald aan figuren die veelal de wet misbruiken om er zelf beter van te worden, worden aan u doorbelast. Al die middelen kunnen niet worden ingezet voor uw eigen gemeente, provincie etc. Als u misbruik van de WOB prachtig vindt, dan mag dat, wat mij betreft, als u zich maar wel realiseert, dat u in feite degene bent die deze grappenmakerij betaalt.
Door Kritische burger (Kritische burger) op
Het ambtelijk apparaat maakt op grote schaal schaamteloos misbruik van bevoegdheden. Och en nu pakt de burger eens terug en is Leiden in last.
Door Robert (WOB-coordinator gemeente) op
@Leon. Helemaal mee eens!
@Henk. Kom, kom Henk, wel een kerel blijven, he?
Wel willen uitdelen met 'ik eigen me het recht toe om te tutoyeren' en 'zielepoten', maar niet willen incasseren.
Prima als je scherp wilt discussiëren, maar dan wel ook durven incasseren en je niet verstoppen achter 'dienstbare' ambtenaren. Die, zo lijkt het in jou gedachtegang, alleen mogen incasseren, maar niet uitdelen.
Door Leon (Wob coordinator gemeente) op
@ Henk Bongers. Als u wilt weten of bestuursorganen zorgvuldig omgaan met Wob verzoeken, is het wel illustratief de uitspraken in beroep en hoger beroep door de rechtbanken en de RvSt. te bekijken. Ga naar www.rechtspraak.nl, zoek in uitspraken op Wob, zet de nieuwste uitspraak boven en bekijk pak en beet de eerste 30 uitspraken. Dab zult u zien dat in geen enkele zaak een bestuursorgaan de fout is ingegaan.
Dat behoeft voor de kenner ook geen verbazing. Ook de verzoeken van Woblichters worden conform de Wob afgehandeld. Daarbij komt dat veel Wob avonturiers denken dat ze kennis van de Wob hebben, maar dat dus niet hebben. Het kost in ieder geval de bestuursorganen veel tijd. En dat wordt niet anders als de informatievoorziening bij de overheid beter wordt. Het gaat die Woblichters namelijk niet om de informatie, maar om de procedure. Men probeert met trucjes in het verzoek het bestuursorgaan op het verkeerde been te zetten in een poging een proceskostenvergoeding binnen te halen. Helaas voor hen weten de Wob ambtenaren die trucjes te pareren.
Het vorenstaande neemt niet weg dat de Wob belangrijk is voor de democratische controle. Dat bestuursorganen niet altijd blij zijn met Wob verzoeken kan zo, maar onderstreept gelijk het belang van de Wob.
Als we verlost worden van misbruik, dan kan het belastinggeld worden besteed aan serieuze Wob verzoeken. Want daar gaat het om meneer Bongers: de burger draait met op voor de kosten van flauwekulverzoeken. Ik eet er geen boterham minder om. In tegendeel: ik verdien er een goed bedoelde boterham mee, maar lekker smakelijk is die lang niet altijd.
Door henk bongers (burger) op
Robert als ambtenaar heb je dienstbaar te zijn. Dus als eerste je aanmatigende toon slaat nergens op en wordt door mij ook niet geaccepteerd.

Ten tweede misbruik is alleen maar mogelijk wanneer er gaten of onvolkomenheden in een systeem zijn en mensen daar gebruik van kunnen maken.
Mochten er dus mogelijkheden zijn voor misbruik dan ligt dat aan de 'deskundigen' die er gelegenheid toe geven dat misbruik mogelijk is.

....en daar maak ik me nu zorgen om. Ondeskundige 'deskundigen' wat een ramp voor onze samenleving.
Door Robert (WOB-coordinator bij een gemeente) op
Arme Henk, je begrijpt er he-le-maal niets van.
De hele discussie gaat over misbruik(!) van de WOB. Misbruik met als enige doel om geld uit de openbare kas te ontvangen. Dat heeft met helder taalgebruik of wat dies meer zij helemaal niets te maken. Dat wil kennelijk tot jou (en vele anderen met jou, helaas) maar niet doordringen.
Door Jan op
Zet alle informatie standaard op de gemeentelijke website. Dan kun je bij een WOB-verzoek daarnaar verwijzen. En als er niets is, kun je het WOB-verzoek afwijzen. Kost hooguit een half uur per WOB-verzoek.
Door henk bongers (burger) op
Pierre, ik eigen me het recht toe om te tutoyeren.
Ik ben uitstekend op de hoogte van de WOB evenals het doel en de reikwijdte.
Om jouw populair taalgebruik over 'pijlen richten', dat suggereert dat ik me tegoed doe aan een spel/sport activiteit, duidelijk weer te geven: Ja, ook aan de politiek stel ik hierover vragen, waarop de antwoorden net zoals vaak bij ambtenaren een omissie zijn. Flauw overigens dat je de aandacht die aan je wordt besteed wilt afwentelen op de politiek.

Dus wanneer de ambtenaren, die dit betreft, nu eindelijk hun werk goed zouden doen en hun archief; beleidsstukken en informatie goed op orde hadden dan waren er niet zoveel WOB-verzoeken. Duidelijk willen zijn en helder taalgebruik zorgt er voor dat de burgers het beleid en de uitvoering er van begrijpen en geen WOB-verzoeken hoeven te doen. Dienstbare ambtenaren dus en geen zielenpoten die, zoals kleine kinderen dat doen, terug roepen: 'U bent ongeschikt.' De WOB-verzoeken zouden dan namelijk kort en krachtig behandeld kunnen worden, waardoor er van misbruik geen sprake meer is.

Het lijkt me ook niet meer dan normaal dat de ambtenaar gewoon werkt. Slechts over de invulling, efficiency en effectiviteit zullen we stevig van mening verschillen.

Ik wens je een fijne dag.
Door Pierre (ambtenaar) op
@henk bongers
Regelmatig zie ik van u reacties op artikelen. Meestal de conclusie ongeschikt e.d.
Echter gezien uw reactie, ook deze, lijkt het mij dat u ongeschikt bent. Zo bent u niet op de hoogte van het doel van de Wet Openbaarheid van Bestuur.
Door het misbruik van de wet vermindert de dienstbaarheid van de ambtenaar juist omdat hij zich bezig moet houden met zaken die niets met dienstbaarheid te maken hebben.
Overigens is het de politiek die zich ergert aan het misbruik van de Wob. De ambtenaar voert gewoon het werk uit. Wellicht dat u uw pijlen moet richten op de politieke partijen.