of 59221 LinkedIn

De Overheid is geen Geluksmachine

3 reacties

Waarom klagen mensen eigenlijk nog over een terugtrekkende overheid? Dit is juist de kans om meer regie te nemen over je eigen geluk. In de participatiesamenleving komt er meer ruimte voor eigen ideeën over je pensioen, ouderenzorg en hypotheekmix. Een toekomst met minder confectieproducten en meer ruimte voor maatwerk. Maar hoe activeer je afwachtende burgers tot regisseur van hun eigen geluk? En hoe speel je daar als ambtenaar en overheid goed op in?

Minder overheid is goed nieuws

Hervormingen, mantelzorg, decentralisatie, participatiesamenleving, en een terugtrekkende overheid. Zomaar enkele termen die wij afgelopen jaren voorbij hoorden komen. Termen waarmee een nieuwe tijd wordt aangekondigd. Een tijd van minder overheid en meer eigen initiatief. Maar veel van deze grote woorden zijn amper begrepen, laat staan dat ze veel burgers inspireerden tot nieuw en meer eigen initiatief. Veel van de aangekondigde veranderingen met betrekking tot de zorg, het onderwijs, het pensioen en de woningmarkt riepen irritatie op en zijn met veel geklaag ontvangen. Dat is jammer, want met de extra ruimte die de overheid vrij laat, kunnen burgers zelf hele leuke dingen doen. Om van deze omslag van verzorgingsstaat naar participatiesamenleving een succes te maken zijn twee zaken nodig:

1. Een overheid die inspirerend hervormd en nieuwe oplossingen stimuleert,

2. Proactieve burgers, die in plaats van afwachtend toekijken meer heft in eigen handen nemen en werken aan een eigen Begroting van Geluk.

 

Een eigen begroting van Geluk

Wat is daarvoor nodig? Een goede begroting van geluk bestaat uit drie eenvoudige ingrediënten; een actieve grondhouding, het lef om hardop te dromen, en vooral een flinke scheut voorpret. Want bij een begroting van geluk staat het plezier centraal. Een terugtrekkende overheid biedt steeds meer ruimte om als burger je eigen ambities en dromen voorop te stellen. Nu moet je (als ambtenaar bijvoorbeeld) nog verplicht sparen voor een standaardpensioen bij ABP en lees je het jaarlijks pensioenoverzicht niet, want je kunt toch geen actie ondernemen! Straks kan elke ambtenaar zelf bepalen hoe zijn of haar ideale oude dag eruit moet zien. Heerlijk fantaseren over een part-time prepensioen, dat je deels via je hypotheek kan financieren. Want, wanneer je eenmaal helder hebt waarvan jij droomt, dan is het organiseren daarvan pure voorpret. In een begroting van geluk combineer je de stille reserves die je nu nog terloops in het leven opbouwt in je hypotheek, in je spaar- en pensioenpotjes en in je verzekeringsmap tot jouw kanskaarten waarmee je dromen verzilvert. Door een begroting van geluk veranderen burgers van passieve toeschouwers, tot proactieve regisseurs.

 

Een stimulerende overheid

Nu helder is hoe burgers proactief aan de slag kunnen met een eigen Begroting van Geluk, is het tijd om eens te kijken naar welke overheid daarbij hoort als partner in deze transitie. In de eerste plaats is het vaststellen dat de overheid geen geluksmachine onvoldoende. Liever horen burgers wat je als overheid wel voor ze wil zijn. De 70 jaar verzorgingsstaat heeft diep ingegrepen in het Nederlandse leven van alledag. Zowel in de regelingen, het beleid, als ook in de ambtenaar. Jarenlang was het streven naar een zo goed mogelijk collectieve oplossing dominant. Bovendien werden die oplossingen dan ook verheven tot dominante regelingen, waar niet makkelijk van mocht worden afgeweken. Een overheid die meer regie wil geven aan haar burgers, zal zelf moeten leren om een deel van die regie uit handen te geven. Dat valt niet altijd mee. Op zowel rijks-, provincie- en gemeenteniveau moet er in beleid snel ruimte worden gecreëerd voor het eigen initiatief van de burger, die soms met verrassende oplossingen zal komen. Dat vergt een open en coachende grondhouding van de ambtenaar, die tot nog toe gewend was om burgers te wijzen op beperkingen. Voor een persoonlijke Begroting van Geluk is creatief maatwerk de norm, en dat vereist een overheid die het voordeel van twijfel makkelijk gunt.

 

Hervormen met samenhang en perspectief

In ieder geval is het zaak om tijdens deze transitie van Verzorgingsstaat naar Participatiesamenleving te werken met heldere perspectieven en samenhangende hervormingen. Dat heldere perspectief ligt al snel verder weg dat de gebruikelijke politieke termijn van 4 jaar. Voor de gemiddelde burger, die geacht wordt verder vooruit te kijken in zijn/haar Begroting van Geluk, helpt het wanneer de overheid bereid is om een helder verhaal te hebben over die langere termijn. Momenteel schuurt dit nog regelmatig. Zo is bijvoorbeeld het woningmarktbeleid volop in beweging. Op verschillende manieren wordt aflossen gestimuleerd, waardoor burgers - en zeker koopstarters - gedwongen worden om te sparen voor later in hun eigen woning. Helaas houden de huidige pensioenhervormingen daar geheel geen rekening mee. Terwijl pensioen en wonen nu net twee belangrijke pilaren zijn in elke Begroting van Geluk. Het is dus zaak om als overheid te streven naar veranderingen die samenhangende ruimte geeft aan burgers om eigen plannen te maken. Verplicht aflossen op de hypotheek zou op zijn minst gepaard moeten gaan met de mogelijkheid tot minder pensioenverplichting.

 

Nieuw samenspel tussen ambtenaar en burger

Een stimulerende overheid durft het perspectief van proactieve burgers centraal te stellen, en is bereid om een lange termijn perspectief te schetsen waar schotten tussen ministeries bij verdwijnen. Wanneer burgers meer moeten gaan bijdragen aan de eigen oude dag, zorg en onderwijs, is een overheid nodig die slimme combinaties van middelen stimuleert. Een sterke participatiesamenleving vereist een goed samenspel tussen burger en ambtenaar. Hiervoor zullen burgers uit hun afwachtende passiviteit moeten ontwaken en zal de overheid en haar ambtenaren moeten werken aan het geven van samenhangende ruimte die proactieve burgers kunnen gaan gebruiken voor het inrichten en uitlijnen van hun eigen Geluksmachine.

 

Dirk Brounen en Kees Koedijk  

 

Dirk Brounen en Kees Koedijk zijn hoogleraren Financieel Management bij TIAS Business School en auteurs van het boek Nooit Meer Slapend Arm een eenvoudige gids richting een Begroting van Geluk.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Adriaan op
De overheid trekt zich terug. Inderdaad. Maar de belastingen blijven stijgen.
Daar zit hem de crux. De hooggeleerde heren hebben het nog niet door.
Door wendy op
Prachtige vaagtaal voor een foldertje bij de voedselbank.
Door Opmerker (orig) op
Een prachtig stuk. Nu op naar een lerende overheid, een vertaling van algemeen gehanteerde management termen om de burger in staat te stellen te begrijpen waarom hij/zij moet inspringen bij de bezuinigingen.

Contactgegevens

Afbeelding

Warandelaan 2, Tias Building

5037 AB Tilburg

T 013 466 86 00

www.tias.edu

Meer nieuws

Master of Public and Non-Profit Management

Whitepapers

Afbeelding

Persoonlijk studieadvies

Wilt u weten welke opleiding het best bij u past?

Onze programma-adviseur Esther van Zijp bespreekt graag uw ambities en doelstellingen met u.

 

013 466 86 41 / e.vanzijp@tias.edu