of 59236 LinkedIn

Rapport Informatiesamenleving en Overheid: Back to the Future

Rapport Informatiesamenleving en Overheid: Back to the Future. Het rapport biedt vooral bouwstenen voor nadere politieke discussie en besluitvorming voor een volgend kabinet
Reageer

Bij de aanbieding van het rapport werd aangegeven dat het vooral bouwstenen biedt voor nadere politieke discussie en besluitvorming voor een volgend kabinet. Verwacht wordt dan ook dat het politieke debat over strategische keuzes voor de overheid in de informatiesamenleving goed gefundeerd en levendig zal zijn. Het rapport spreekt van een urgente kwestie waarbij het niet mag gebeuren dat de overheid wordt ingehaald door maatschappelijke ontwikkelingen en haar geloofwaardigheid verliest. De informatierevolutie slaat volgens het rapport namelijk bressen in concepten die de afgelopen eeuw hun waarde hebben bewezen.

Bovenstaande alinea slaat niet op de aanbieding van het rapport Maak waar! dat op 18 april 2017 verscheen, maar op de aanbieding van het rapport Controle geven of nemen, een politieke agenda voor de informatiesamenleving uit 2001 (ook wel bekend als Infodrome). Maar de tekst zou net zo goed van toepassing kunnen zijn op het onlangs aangeboden rapport van de studiegroep Informatiesamenleving en Overheid. Een flink deel van dit rapport doet dan ook sterk denken aan de reeks nota’s die in de jaren voor en na de millenniumwisseling verschenen zoals het Nationaal Actieprogramma Elektronische Snelwegen (NAP), Terug naar de Toekomst, De Digitale Delta, Contract met de toekomst, etc.

 

Kern van al deze ‘historische documenten’ is de vraag op welke manier de samenleving evolueert richting een informatiesamenleving en hoe de overheid hierop moet inspelen. Een vraag die ook terug te lezen is in de begeleidende brief van de minister bij het verschijnen van het recente rapport: ‘Naast de gevolgen voor het functioneren van de overheid zelf, heeft digitalisering een veel bredere impact op de samenleving. In de informatiesamenleving veranderen rollen en posities van partijen, zowel in de publieke als de private sfeer. Parallel aan het onderhoud en de verbetering van bestaande digitale voorzieningen zal de overheid zich dan ook moeten herbezinnen op de rol die zij heeft te spelen in de informatiesamenleving’.

 

De studiegroep is door de minister nadrukkelijk uitgenodigd om elementen te benoemen die samenhangen met een toekomstige beleidsagenda voor de informatiesamenleving. Dit laatste komt echter maar beperkt aan de orde in de uiteindelijke rapportage. Dat wordt als volgt gemotiveerd: ‘het reikt echter te ver om de grote maatschappelijke impact (die effect op de economie en de samenleving hebben) van deze technologieën te beschrijven, temeer daar deze impact nog deels ongewis is en behalve van de technologie zelf ook afhankelijk is van hoe we daarmee in de praktijk willen omgaan’. Hier zit dan ook het grote verschil met de visies rond de millenniumwisseling van de rijksoverheid en andere actoren zoals de WRR (Staat zonder land), de Stuurgroep Infodrome en het advies van de Commissie ICT en Overheid (Commissie Docters van Leeuwen). Daarin wordt namelijk niet alleen ingegaan op de digitalisering van de bedrijfsvoering en dienstverlening van de overheid, maar ook op de gevolgen van de virtualisering van de samenleving.

 

In Contract met de toekomst (2000) is bijvoorbeeld te lezen dat de volgende fase van de informatiemaatschappij wordt gekenmerkt door een  ICT-evolutie, waarbij de virtuele wereld integreert in de fysieke wereld. Dit fenomeen wordt in het rapport Maak waar! wel kort benoemd, maar niet uitgewerkt zoals destijds, denk daarbij aan thema’s als individualisering, timeless-time, deterritorialisering, schaalbaarheid, wereldburgerschap, vervlechting, horizontalisering, omkering, etc. Voor wat betreft de overheid zelf werd in die tijd zelfs al gesproken van een fundamenteel herontwerp van het bestaande businessmodel, ook over de grenzen van overheidsorganisaties heen. Ook werd er veel geschreven over de gevolgen voor de ontwikkeling van allerlei aspecten van het democratisch systeem. Dit alles beredeneerd vanuit een steeds virtuelere samenleving en de betekenis daarvoor voor de ontwikkeling van de positie en vormgeving van de overheid. Hoewel de recente studiegroep natuurlijk een punt heeft – de ontwikkelingen zijn per definitie ongewis – weten we nu dat er destijds in de goede richting werd gedacht over de bredere gevolgen digitalisering, uitmondend in virtualisering. Alleen het inschatten van de tijd-tempo-factoren bleek wel erg lastig: we zijn anno 2017 nog lang niet zo ver als toen verondersteld werd.

 

Vanaf ongeveer 2003 is het spoor van de bredere vergezichten verlaten ten faveure van het traject Andere Overheid (modernisering van verhoudingen tussen de overheid – burger). Daarnaast werd stevig ingezet op de in de loop van de jaren ’90 al ingezette digitalisering van de bedrijfsvoering en dienstverlening van de overheidsorganisaties. Wellicht omdat dit meer stuurbaar en meetbaar was (in de nineties was dat de trend) en op korte termijn tot bepaalde resultaten leidde die aan de politiek konden worden gepresenteerd. Overigens zoekt de WRR in 2011 met het rapport iOverheid weer meer de breedte op. Elementen daarvan zijn in het rapport Maak Waar! terug te vinden.

 

De studiegroep Informatiesamenleving en Overheid stelt nu voor om te komen tot de benoeming van een bewindspersoon die de regie voert over de digitale overheid. Ook voor wat betreft dit punt kunnen we kijken naar het verleden, immers Roger van Boxtel had in de periode 1998 – 2002 een dergelijke functie binnen het kabinet. En dit was nu juist de periode dat er veel aandacht was voor de steeds virtuelere informatiesamenleving. Kortom, als er opnieuw zo’n bewindspersoon komt zou het goed zijn als deze nog eens in de historie duikt van digitaliserend Nederland, daar zijn immers mooie bouwstenen te vinden: Back to the Future.

 

Harry van Boven

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Contactgegevens

AfbeeldingPubliek.nl

Atoomweg 50

3542 AB Utrecht

030-3070340

www.publiek.nl

info@publiek.nl

Meer nieuws

Afbeelding

Onze bloggers