of 58940 LinkedIn

Wetsvoorstel Afschaffing precarioheffing op kabels en leidingen

5 reacties

Afbeeldingmr. R.C.K. van Andel (Carola), Maarten van Nijendaal

 

Minister Plasterk heeft op 27 juni 2016 een wetsvoorstel aan de Kamer gestuurd om de heffingsbevoegdheid van precario door gemeenten, provincies en waterschappen te beperken ten aanzien van nutswerken. Met name gemeenten maken steeds meer gebruik van de mogelijkheid om precario te heffen voor het netwerk dat nutsbedrijven binnen de betreffende gemeente exploiteren. De afschaffing van de precarioheffing voor werken van openbaar nut staat al langer ter discussie: zo werd een eerder wetsvoorstel na een kritisch rapport van de Raad van State in 2010 niet ingediend.

Het wetsvoorstel ziet op een wijziging van de Gemeentewet, Provinciewet en Waterschapswet. Door de wijziging kunnen gemeenten, provincies en waterschappen geen precario meer heffen ten aanzien van het water-, gas, elektriciteits- en warmtenet.

Met dit wetsvoorstel beoogt het kabinet een einde te maken aan de situatie waarin de burger indirect meebetaalt aan een belasting van een overheidslichaam waarvoor zij geen democratisch stemrecht hebben. Omdat nutsbedrijven de precarioheffing vaak moeten doorberekenen aan alle klanten, wordt de precarioheffing namelijk ook betaald door klanten die niet wonen in de gemeente waar de precario geheven wordt.

Anderzijds maken gemeenten ook kosten voor de aanwezigheid van kabels en leidingen in hun grond die niet voor hun rekening behoeven te blijven. Met dit wetsvoorstel heeft het kabinet een balans moeten vinden tussen deze uiteenlopende belangen.

Gemeenten, provincies en waterschappen hebben tien jaar de tijd om deze vorm van precarioheffing te beëindigen. Gedurende deze tien jaar mogen gemeenten de tarieven niet meer verhogen.

Grondeigenaren behouden wel de mogelijkheid om langs privaatrechtelijke weg een vergoeding te vragen voor het gebruik van de grond. Het kabinet verwacht overigens dat deze vergoedingen over het algemeen lager zullen uitvallen, omdat deze vergoeding – anders dan de precarioheffing – niet eenzijdig wordt opgelegd.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door mr. Paul van Riel, (adviseur ondergrondse infra gemeente Breda) op
De goede lezer van mijn bijdrage zal begrepen hebben dat de diverse knelpunten tussen gemeenten en nutsbedrijven vragen om een evenwichtig stelsel van rechten en plichten dat alleen de rijksoverheid met deugdelijke wetgeving kan realiseren. Dat vraagt wel een andere houding van het rijk. En de oplossing voor gemeenten ligt dus niet zozeer in commerciele juridische bureaus die lokaal aan de slag gaan, hoe goed bedoeld ook. Gemeenten zouden nog meer dan nu samen op kunnen trekken. Door good practices uit te wisselen. en door gezamenlijke pleidooien te houden bij het rijk. Ik roep de 300 van de 390 gemeenten die dat nog niet zijn daartoe lid te worden van het Gemeentelijk Platform Kabels en Leidingen (GPKL).
Door Jarko van Bloois (Legal Infra) (Processpecialist ondergrondse infrastructuur) op
De politiek is erg gevoelig voor media. Dit blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat snel wordt aangenomen dat netbeheerders precario moeten doorbelasten aan de gebruikers. Netbeheerders werken in principe zonder winstoogmerk, maar als de jaarcijfers van de verschillende netbeheerders worden bekeken dan staat er over het algemeen een prima plus. Dit betekent op zijn beurt dat het niet (altijd) noodzakelijk is om een dergelijke belasting door te berekenen aan de gebruiker, maar dat dit de keuze is van de netbeheerder.

Het voorgaande staat overigens los van het feit dat precariobelasting ook wat mij betreft niet het middel is om aan middelen te komen.

Wat de heer Van Riel stelt met betrekking tot de oude overeenkomsten klopt, in zoverre dat ze uit 'het jaar blok' komen en niet de huidige verhoudingen weerspiegelen. Dat er door de overeenkomsten geen retributies en leges geheven mogen worden klopt ook in het merendeel van de gevallen. De overeenkomsten zijn echter toentertijd gezamenlijk opgesteld en overeengekomen en dus een zaak van de gemeente en de netbeheerder. Het staat een gemeente in veel gevallen vrij om zo'n overeenkomst op te zeggen, waardoor retributies en leges wel geheven kunnen worden (en er een regeling met betrekking tot verlegkosten kan worden ingesteld die de huidige verhoudingen weerspiegelt).

Mijns inziens kiest de wetgever gezien het voorgaande niet 'de kant van de netbeheerder', maar kiest voor een overwogen afschaffing van een belastingsoort die niet past.

Vanuit mijn rol als processpecialist kom ik dagelijks gemeenten netbeheerders tegen die worstelen met de wijze van omgang met elkaar. Het maakt het daarbij niet makkelijker dat netbeheerders door aangepaste regelgeving en veranderde visie op netbeheerder tegenwoordig onafhankelijk zijn. Er zijn veel tegengestelde belangen!

Belangrijk is dat de discussie niet gevoerd wordt als gemeente tegen netbeheerder, maar als maatschappelijke discussie. Het gaat namelijk om de eindgebruiker/burger.
Door Maarten van Nijendaal en Carola van Andel op
Zoals de heer Van Riel terecht opmerkt, gaan er verschillende kosten gepaard met het aan- en verleggen van kabels en leidingen. Dat het voor gemeenten lastig is om de kosten te verhalen, blijkt wel uit de reacties hier en onder andere berichten over dit thema.

Het wetsvoorstel heeft gevolgen voor de wijze waarop gemeenten hun kosten verhalen en zal uiteindelijk moeten leiden tot een verandering van de bestendige praktijk binnen gemeenten. Het wetsvoorstel is tevens onderdeel van een groter plaatje. Zo staat de hervorming van het lokale belastinggebied op de politieke agenda en zal de Omgevingswet het nodige veranderen aan de mogelijkheden voor kostenverhaal. We kunnen ons voorstellen dat al deze ontwikkelingen vragen oproept bij gemeenten.

Gemeenten moeten hun weg zien te vinden in dit veranderende kader van kostenverhaal. Zij zullen daarvoor de mogelijke oplossingsrichtingen moeten verkennen. Dit vergt een inventieve blik op het nieuwe wettelijk kader, waaraan wij graag een bijdrage leveren.
Door Niels op
Mijn complimenten voor de reactie van de heer Van Riel! Een mooie en overzichtelijke analyse.
Door mr. Paul van Riel (adviseur ondergrondse infra , gemeente Breda ) op
Precario-verbod ondergrondse infra; misverstanden

Als we memorie van toelichting op het wetsontwerp (TK 34.508) mogen geloven dan is de redenering van de minister van bzk zo’n beetje als volgt:
• Gemeenten maken allerlei kosten voor leggen, verleggen van ondergrondse infra in openbare gemeentegrond, incl verkeersmaatregelen en versnelde slijtage van wegen, zelfs vergunning-kosten.
• Of je als gemeente die kosten nu verhaalt op de nutsbedrijven via een belasting (precario) of via privaatrechtelijke weg; dat maakt niet uit, is politiek opportuun. (MvT pag 3 bovenaan) Je kunt precarioweg verbieden, dan blijft de privaatrechtelijke weg open staan. .

Het beeld uit gemeenteland is anders!

Wat voor kosten zijn er voor gemeenten gemoeid met ondergrondse infra ? Er zijn mogelijk 7 kosten-soorten te onderscheiden.
A. Kosten van meerjaren-infra-projecten- planningsoverzicht / afstemming. De minister van EZ gaat via het traject van WION naar WIBON gemeenten op kosten jagen door te eisen dat gemeenten hier investeren in dure software om al hun arealen en voorgnomen projecten zichtbaar te maken, met als enig doel om telecompartijen te kunnen laten kiezen om medegebruik of coördinatie (= combinatie werk met werk maken) af te dwingen. Terwijl gemeenten dat niet nodig hebben. En de Nederlandse telecom-bedrijven ook niet! Maar de gemeenten wel graag regie zouden hebben op alle ruimtelijk gebruik. En het rijk de enige is die ze dat kan geven, maar dat niet doet. En het rijk legt dus deze nieuwe info-plicht op zonder dat gemeenten hiervoor van iemand geld krijgen / dit kunnen verhalen. De rijksoverheid staat aan de kant van de telecompartijen, niet aan die van gemeenten en brengt de belangen ook niet in balans.
B. Kosten voor leg/lig-vergunningen (incl. eerste toezicht of conform de vergunning-regels wordt gewerkt) . Bijna alle gemeenten hebben een verordening met graaf/lig-vergunningstelsel. Met beoordelen van die vergunningaanvragen worden kosten gemaakt. Deze zou je via leges kunnen verhalen. Maar vele gemeenten hebben concessies / overeenkomsten uit het jaar blok waarin ze bij wijze van privilege aan de nuts hebben beloofd dat ze die leges niet hoeven te betalen. Een gemeenten die nu bezig zijn dat soort ouderwetse afspraken te verzakelijken lopen aan tegen nutsbedrijven die zich daartegen in rechte verzetten. (al 8 vonnissen). En ondanks dat veelal de rechter de gemeente gelijk geeft, blijft het verzet vanuit de nutsbedrijven. Het rijk beslecht dit niet door een wet, waarmee het hele pakket rechten/plichten gemeenten en nuts zou kunnen worden gemoderniseerd/verzakelijkt (onder beëindiging van alle eerdere oude afspraken).
C. Kosten voor verkeersmaatregelen tgv graafwerk. (door de minister in de MvT opgevoerd) Over het algemeen verplichten gemeenten de netbeheerders om als ze gaan graven te zorgen voor wegafzetting/omleiding etc. Op hun kosten dus ook. Dus gemeenten maken hier minder kosten en hebben hier geen behoefte aan verhaal.
D. Kosten voor herstraten van sleuf/gleuf-werk. Anders dan in de telecom-sector heeft de gemeente bij energie- en waterleidingen geen wettelijk recht om uit te maken of ze opbreekwerk zelf herstraat (en de kosten verhaalt op de netbeheerder) of dat ze dat herstraten overlaat aan de netbeheerder (die het dan op eigen kosten mag). In de praktijk is nu onduidelijk wat de positie van de gemeenten is. De VNG heeft geen model-overeenkomst die gemeenten hiervoor zouden kunnen gebruiken, al spant ze zich wel in om tot landelijke uniforme tarieven te komen. Gemeenten die kiezen voor zelf herstraten brengen over het algemeen de kosten in rekening bij de netbeheerder. Maar zonder dat ze daarmee een overeenkomst hebben gesloten. En waarom zouden gemeenten dat proberen ? De netbeheerder heeft contractsvrijheid; hij kan weigeren om enige overeenkomst te sluiten! En de netbeheerders zijn onder andere omdat hun tarieven door de rijksoverheid veelal worden gemaximaliseerd, erg aan het besparen. En met die weigering in het verschiet doen gemeenten veelal geen moeite om tot overeenstemming te komen. Het rijk laat gemeenten hier in de kou staan.
E. Kosten van slijtage van openbare ruimte door (veel/vaak) graven (degeneratie). Gemeenten hebben ook hier geen wettelijke aanspraak op enige vergoeding van de netbeheerders. Ze kunnen het de netbeheerders vragen (om vrijwillig te betalen). Doen ze ook. En ze zouden met de netbeheerders daar privaatrechtelijke overeenkomsten over kunnen sluiten. Maar ook hier zijn die netbeheerders niet verplicht om zo’n overeenkomst aan te gaan.
F. Kosten van verleggen van kabels/leidingen als dit nodig is om de openbare ruimte aan te passen aan gewijzigde maatschappelijke behoefte. Net als het rijk, vele provincies en waterschappen, hebben steeds meer gemeenten via beleidsregels nadeelcompensatie aan de netbeheerders beloofd om als ze “opzij” moeten dat ze dan de schade (deels) vergoed krijgen. Zie NKL 199. En soms hebben gemeenten daarover recente “afspraken” gemaakt met die netbeheerders. Maar een hele grote groep gemeenten zit hier ook nog “vast” aan oude concessies e.d. En daarvoor geldt, net als bij B, dat in overleg die met de nuts niet moderniseerbaar blijken. Ook niet in gerechtsprocedures. Een poging om via de minister van Veiligheid en justitie tot een landelijke uniforme “regel” te komen is door verzet van de netbeheerders ook geblokkeerd. Het verzoek van gemeenten om rijks-ingrijpen om hier het zelfde regiem als voor telecom-bedrijven (precario-verbod in combinatie met verleggen om niet) in te voeren is genegeerd.
G. Kosten van eerste aanleg van ondergrondse infra in nieuwe gebieden. Energie en waterbedrijven staan voor hun aansluit-tarieven onder druk van het rijk (ministerie EZ voor energie en ministerie IenM voor drinkwater). Men wenst wél tijdige aanleg van nuts (zonder dat geen modern leven mogelijk) maar geen nodeloze investeringen voor netuitbreiding. Als in een nieuw gebied onzeker is hoe groot het wordt/ wie er komt, kan een netbeheerder ( door het rijk toegestaan) het first mover principe toepassen. Het eerst-vestigend bedrijf betaalt het volle pond en deelt later met mede-vestigers. Praktisch effect; de firts mover neemt het risico van de netbeheerder niet op zich. Hij blijft weg. En de netbeheerder legt dus geen nieuw net, tenzij …. Dus moet de gemeente als gebiedsontwikkelaar ervoor opdraaien. En dus gaat als extra kostenpost in de (veelal toch al negatieve) grondexploitatie mee en wordt dus uit algemene middelen (door alle burgers) meebetaalt. Onzuiver! Hier zou het solidariteitsbeginsel moeten gelden dat alle aangeslotene alle kosten van het net van de netbeheerder dragen. Ook dit vergt een ander rijksbeleid/wetgeving.

Samenvattend: gemeenten maken inderdaad allerlei kosten. Maar nee, die zijn bijna geen van alle via privaatrechtelijke weg vrijwillig op netbeheerders te verhalen. De verhouding gemeenten – netbeheerders zit behoorlijk scheef. En daaraan helpt niet dat de rijksoverheid de kant van de netbeheerders kiest en 1 mogelijkheid voor kostenverrekening tussen gemeenten en netbeheerders (precario) verbiedt. Integendeel. Het wordt tijd dat de rijksoverheid het hele pakket wettelijke rechten plichten van gemeenten (als openbare ruimte eigenaren/inrichters en beheerders) en netbeheerders (ook in de energie en water sector) heroverweegt. Net zoals dat eerder in de Telecom-sector is gebeurd. Was dat ook niet het pleidooi van de Raad van State ? En biedt de Omgevingswet daarvoor niet dé kans ?

Contactgegevens

Nysingh advocaten-notarissenAfbeelding

Afbeelding

mr. P.L.G. Haccou (Patrick)

T 026 357 57 35

www.nysingh.nl

Meer nieuws

 

Afbeelding

Op de hoogte blijven? Volg Nysingh

Afbeelding Afbeelding Afbeelding

Afbeelding