of 59221 LinkedIn

Wie wordt de grootste op links? En welke partij gaat de verkiezingen winnen?

Het Nederlandse politieke stelsel draait door.

Vijf vragen over de Tweede Kamerverkiezingen, vijf weken voor 15 maart

Vijf weken voor de verkiezingen, nu de campagne op stoom komt, geef ik mijn persoonlijke visie op de electorale strijd tot 15 maart. Ik maak een voorlopige balans op door vijf vragen op te werpen en te beantwoorden. Op basis van de I&O-peilingen en eerdere onderzoeken en ervaringen.  

 

1. Hoeveel kiezers zweven nog?

2. Normaal. Doen. Hoe moet dat?

3. Wordt het een tweestrijd tussen VVD en PVV?

4. Wie wordt de grootste op links?

5. Welke partij gaat de verkiezingen winnen?

4. Wie wordt de grootste op links?

 

Op links komen GroenLinks, D66, SP en PvdA in aanmerking, waarbij D66 niet echt links te noemen is maar wel progressief. Aangevuld met de Partij voor de Dieren, 50 Plus en in (veel) minder mate de PiratenPartij, Nieuwe Wegen en Artikel 1.

De echte strijd om het leiderschap op links gaat tussen GroenLinks, D66, SP en PvdA. GroenLinks en D66 staan er in de I&O-peiling, maar ook in de andere peilingen het best voor, met gemiddeld 14 tot 18 zetels. Op de voet gevolgd door SP en PvdA met tussen de 11 en 15 zetels. In percentages scoren deze vier partijen tussen de 8 en 12 procent. Heel dicht bij elkaar dus.

Op links twijfelt men meer dan op rechts. De zekerheid waarmee men zegt voor GroenLinks (23 procent), SP (22), D66 (24) of PvdA (33) te kiezen, ligt lager dan bij VVD (41 procent) en PVV (33). Tegelijkertijd zijn D66 (13 procent) en GroenLinks (12 procent) partijen die men als tweede voorkeur vaker overweegt dan SP (10 procent) en PvdA (8 procent).

 

De lijsttrekkers gaan het verschil maken

Dat kan dus nog alle kanten op, zou je zeggen. Veel zal afhangen van wie er met de grote debatten mee mogen doen en hoe goed zij daar presteren. Dan komt het aan op de voormannen.

Van de vier links-progressieve lijsttrekkers is Jesse Klaver het populairst: hij krijgt gemiddeld een 6,3 van alle kiezers. Onder GroenLinks-kiezers scoort Klaver een 8,2, maar hij doet het ook vrij goed onder D66-kiezers (7,1), PvdA-kiezers (7,0) en SP-kiezers (6,5). Op de vraag hoe betrouwbaar hij zou zijn als minister-president, komt Klaver echter op een vierde plaats met 38% ‘betrouwbaar’, achter Rutte (58%), Asscher (49%) en Pechtold (48%). Hier werkt zijn frisse jeugdigheid – die hem voor veel kiezers juist zo aantrekkelijk maakt – in zijn nadeel.   

 

D66-voorman Alexander Pechtold krijgt gemiddeld een 5,9. Van zijn eigen kiezers krijgt hij een 8,0 en daarnaast scoort hij vrij hoog onder de GroenLinks- (6,8), PvdA- (6,7) en VVD-kiezers (6,5). SP-kiezers (5,6) en 50-Plus-kiezers (5,3) zijn niet bijster enthousiast over hem. Dat is minder goed dan Klaver het doet onder de D66-achterban, maar als “betrouwbare premier” (48%) scoort  hij duidelijk beter dan Klaver.

 

PvdA-leider Lodewijk Asscher wordt gemiddeld met een 6,0 gewaardeerd en doet het naast onder zijn eigen achterban (7,7), vrij goed onder D66- (6,9), GroenLinks- (6,6) en VVD-kiezers (6,5). Maar net als Pechtold niet zo goed onder de SP-achterban (5,6). Hij wordt – net als Pechtold – wel als premierwaardig gezien (49%).

 

Emile Roemer van de SP tenslotte is qua waardering uit de top gevallen, hij scoort nog maar een 5,6. Zijn eigen achterban geeft hem een 7,7 en verder doet hij het redelijk onder de 50 Plus-kiezers (6,3). Kiezers van PvdA, GroenLinks, D66 en PVV geven hem allen een cijfer lager dan een 6. Slechts 23 procent ziet in hem een betrouwbare premier. De SP moet vooral GroenLinks en Jesse Klaver vrezen.  

Alles overziend hebben D66 en GroenLinks in dit linkse veld de beste papieren en zal veel afhangen van hun overtuigingskracht tijdens de debatten en of de verkiezingsstrijd sociaal-cultureel of sociaaleconomisch geframed gaat worden. 

 

Afbeelding* Deze figuur komt voort uit eerder onderzoek, onder andere onderzoek (2010) gebruikt voor mijn boek Gedoogdemocratie en een herhaling van dit onderzoek eind 2016. De cijfers en posities zijn handmatig ingevuld en zijn bij benadering. 

 

5. Welke partij gaat de verkiezingen winnen?

 

De framing gaat het verschil maken

Als de campagne grotendeels gefocust is op de sociaal-culturele thema’s – nationale identiteit, immigratie, integratie, veiligheid; de verticale as in de figuur – zoals op dit moment het geval is, is dat gunstig voor de PVV enerzijds en D66 anderzijds. PVV en D66 zijn op culturele as het duidelijkst geprofileerd. Naast D66 vinden we ook GroenLinks aan de progressieve, internationale kant. De PVV is het scherpst gepositioneerd aan de conservatief, nationale kant. 

Bij de VVD begrijpen ze dat ook. In de Normaal-Doen-brief “aan alle Nederlanders” lijkt Mark Rutte vooral op de nieuwe Nederlanders te doelen als hij schrijft:  

“We voelen een groeiend ongemak wanneer mensen onze vrijheid misbruiken om hier de boel te verstieren, terwijl ze juist naar ons land zijn gekomen voor die vrijheid. (…) Ik begrijp heel goed dat mensen denken: als je ons land zo fundamenteel afwijst, heb ik liever dat je weggaat.”

 

Maar natuurlijk is deze boodschap vooral bestemd voor kiezers die twijfelen tussen VVD en PVV. Dit, in combinatie met het uitsluiten van de PVV in een toekomstige coalitie, is een heel bewuste keuze van de VVD-leiding. En waarschijnlijk een effectieve, waarbij alle kritiek uit de linkse hoek is ingecalculeerd en dankbaar wordt aanvaard. Een betere manier om in de ogen van de kiezers op gelijke hoogte met de PVV te komen is er niet.

Als de VVD er in slaagt de PVV op zijn minst te evenaren in het nationale-identiteit-debat en de sociaal-culturele thema’s blijven dominant, zal het voor de PVV lastig worden de verkiezingen te winnen. Met name omdat de VVD een troef meeneemt die de PVV node mist: een robuust track record als het gaat over het nationale financiële huishouden. De VVD staat weliswaar op zo’n 15 zetels verlies, maar wordt gewaardeerd om de manier waarop het land door de crisis is geloodst en een aantal zware dossiers tot een goed einde is gebracht. Mark Rutte krijgt ook persoonlijk veel waardering: een duidelijke premiersbonus (qua populariteit zit hij net achter Klaver en Gert-Jan Segers met een 6,1), waarbij men – zelfs kort na het aftreden van Van der Steur – vaak zijn doorzettingsvermogen roemt:

“Het is de partij die de afgelopen jaren heeft bewezen dingen voor elkaar te krijgen. Waarbij ik veel respect heb voor Rutte die ondanks alle tegenstromen koers weet te houden.”

 

Als economische thema’s toch weer dominant worden, zoals bij de meeste Tweede Kamerverkiezingen gebeurt, zal de PVV waarschijnlijk wegzakken. Dan zal de VVD tegenover een van de linkse partijen komen te staan. In dat geval zal de uitdager op links waarschijnlijk GroenLinks zijn of – als Asscher de ballast van vier jaar regeren met de VVD geloofwaardig van zich af weet te werpen – toch weer de PvdA. D66 is hiervoor niet links genoeg en zal waarschijnlijk zetels gaan verliezen aan enerzijds de VVD en anderzijds GroenLinks en/of de PvdA. De SP lijkt me geen kans te maken mee te doen in deze strijd. Roemer zal niet in staat zijn net dat extra duwtje te geven dat een partij in deze cruciale fase nodig heeft.

Ook in dit scenario heeft de VVD duidelijk de beste papieren.

 

Maar dit zeg ik vijf weken voor de verkiezingen. Nog niet bekend met de events en bokkensprongen die we tijdens de komende campagne gaan meemaken. En het is dan ook vooral geen voorspelling voor de eindoverwinning.

 

Peter Kanne

Opinieonderzoeker I&O Research

6 februari 2017

 

I&O Research publiceert nog politieke peilingen op:

  • Woensdag 15 februari
  • Woensdag 1 maart
  • Woensdag 8 maart
  • Dinsdag 14 maart: slotpeiling 

 

Blijf op de hoogte van onze peilingen via:

Internet: www.ioresearch.nl/home/nieuws

Twitter: @peterkanne1 / @ienoresearch

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Contactgegevens

AfbeeldingI&O Research 
Postbus 563

7500 AN  Enschede

T (053) 48 25 000
www.ienoresearch.nl 
info@ioresearch.nl

Meer nieuws

AGENDA

Onze bloggers

I&O Research 20 jaar: verleden, ontwikkeling, heden & toekomst. Bekijk hieronder de film

Afbeelding

Blijf op de hoogte!

Meld u nu aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het nieuws in de branche en bij I&O Research ...

 

Klik hier