Nummer 2: Jan Mans

Tot 13 mei 2000 was het beeld over Mans weinig lovend. Hij stond zowel in Enschede als in zijn vorige standplaats Kerkrade bekend als een op reizen beluste burgemeester. In zijn Limburgse periode werd zijn naam daardoor zelfs genoemd in verband met de vele corruptieaffaires die de zuidelijke provincie in het begin van de jaren negentig teisterden. 

Met de ramp én de wijze waarop Mans standvastig op zijn plek is gebleven, wordt hij door zijn vakgenoten beschouwd als hét rolmodel van de crisisburgemeester. Het is het ultieme compliment voor Mans, die als jongetje van dertien al droomde van de belangrijkste burgemeesterspost van het land en die na zijn afstuderen aan de commissaris van de koningin vroeg hoe snel hij burgemeester kon worden. 

Mans wordt door de burgemeesters geprezen voor de wijze waarop hij zijn rug recht heeft gehouden in de chaos die Enschede in de dagen en maanden na de vuurwerkramp in zijn greep had. Mans communiceerde met en via de media, was een steun in de rug voor de inwoners van Enschede, liep niet weg en weigerde zelfs - toen dat door minister van Binnenlandse Zaken Klaas de Vries werd gesuggereerd - om op te stappen. Alsof een minister daar over ging. Niet dus, vond Mans. 'Ik ben een overtuigd aanhanger van gemeentelijke autonomie', zo verklaarde hij later in een gesprek met NRC Handelsblad. Mans wilde op zijn post blijven om met de inwoners van zijn stad de ramp te verwerken en de problemen oplossen. 

Zijn uitverkiezing tot de op een na beste burgemeester van de laatste vijfentwintig jaar dankt Mans daarom volledig aan de vuurwerkramp. 'Hij is een soort icoon geworden door zijn optreden bij de vuurwerkramp', vertolkt een burgemeester die breed gedragen keuze voor Mans.

Sterke punten

Crisisbestendigheid. Dat is de voornaamste kwaliteit waarmee Jan Mans in de ogen van zijn collega's zich heeft bewezen als de beste burgemeester van de afgelopen vijfentwintig jaar. 'De held van de (vuurwerk)ramp' heeft in de ogen van zijn collega's ook twee andere kwaliteiten die hem voor die kwalificatie van beste burgemeester geschikt maken: hij is een burgervader én toegankelijk.

Collega's over Jan Mans

'Deze man heeft laten zien dat het goed is om jezelf kwetsbaar te durven opstellen'

'Vanwege de manier waarop hij standvastig leiderschap en compassie combineerde bij en na de vuurwerkramp in Enschede springt hij er echt uit'

'De afhandeling van de ramp heeft hij goed gemanaged en daar heb ik diep respect voor'

'Hij heeft niks onder het tapijt geveegd en kreeg hierdoor waardering van de mensen'

'Hij blijft in alle omstandigheden zichzelf'

'Hij is de balans geweest tussen burgemeester en burgervader'

'Hij kon goed delegeren'

'Hij is niet te trots om hulp te vragen'

Jan Mans (1940, Heerlen) is waarnemend burgemeester in Zaanstad en was dat tot voor kort in Venlo nadat hij in april van dit jaar wegens het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd afscheid had genomen als burgemeester van Enschede. Na zijn studie sociologie in Nijmegen werd Mans, toen nog lid van de PPR, wethouder in Breda. Daarna werd hij adjunct-gemeentesecretaris in Maastricht. Hij maakte de overstap naar de PvdA en werd voor die partij burgemeester, eerst in Meerssen en later in Kerkrade. In 1994 zette hij zijn bestuurlijke loopbaan voort in het oosten van het land. Als burgemeester van Enschede werkte hij jarenlang aan een fusie met Hengelo. Twentestad, zoals de dubbelstad zou gaan heten, strandde in de Eerste Kamer. Landelijke bekendheid verwierf Mans door zijn optreden bij de vuurwerkramp in Enschede op 13 mei 2000.