Herbenoemd
De VNG stelt dat door de politieke aardverschuivingen tijdens de laatste verkiezingen veel wethouders niet terugkeerden, maar ook bredere colleges noodzakelijk waren. Om kosten te besparen wordt vaker gekozen voor wethouders in deeltijd. In deze tijden van bezuinigingen is dat ook gebeurd bij colleges van gelijke omvang. ‘Voor wethouders die nieuw in functie zijn, betekent dat dus ook een parttime aanstelling met een navenant wethouderssalaris. Wethouders die herbenoemd zijn in een kleinere betrekkingsomvang dan in de vorige periode vallen automatisch onder de ontslaguitkering (wachtgeldregeling).’

Fulltime
Daarbij stelt de VNG dat wethouders ook in de parttime aanstelling in realiteit nog steeds fulltime werken. ‘Ik zie gewone werknemers ook niet zo gauw afzien van hun uitkering of mensen in het bedrijfsleven van hun gouden handdruk. Deze wethouders vangen de val in hun inkomen op en zij doen dat volgens de regels die daarvoor gelden’, aldus VNG-woordvoerder Asha Khoenkhoen. Voor wethouders is het niet eenvoudig om naast de drukke werkzaamheden een andere baan te zoeken die het plotselinge weggevallen inkomen door het parttimerschap moet aanvullen, weet Khoenkhoen. ‘De wethouder kan niet even een raad overslaan vanwege andere werkzaamheden.’

Spelregels
Een morele discussie over de wachtgeldregeling kan volgens de VNG natuurlijk wel worden gevoerd, maar wethouders die het opstrijken gaan zelf niet wettelijk in de fout. Wel zijn per 27 februari 2010 de regels voor de ontslaguitkering veranderd. De uitkeringsduur is verkort, er is een sollicitatieplicht van kracht geworden, er kan planmatige begeleiding worden gegeven en het loopbaanprincipe is ingevoerd. ‘Dit geldt echter alleen voor mensen die voor het eerst zijn benoemd. Van wethouders die al eerder benoemd waren, worden de rechten die ze hebben opgebouwd gerespecteerd. De nieuwe regels werden van kracht tijdens hun vorige benoeming en tijdens de wedstrijd kunnen de spelregels immers niet veranderd worden. ’

Denkfout
In zijn column in Binnenlands Bestuur van 23 juli noemt Douwe Jan Elzinga de regel dat een oud-bestuurder in zijn nieuwe baan tenminste evenveel moet verdienen als tijdens het wethouderschap een denkfout. ‘Immers in de functie die voorafging aan het wethouderschap was het salaris in veel gevallen aanzienlijk lager dan de wethouderswedde. Bestuurders die bestuurder blijven in dezelfde functie hebben geen overbruggingsuitkering nodig, dus moet de wetgever verhinderen dat er ooit op dit punt nog eens een tweede Hoogezand-Sappemeer zal komen.’

Behapbaar
De VNG laat via Khoenkhoen weten dat nooit gezegd is dat de regels niet veranderd mogen worden. ‘Maar in dit geval ga je erop achteruit als wethouder. Zij hebben ook verplichtingen, een koophuis, vaste lasten. Als dit zou veranderen, zouden mensen minder snel voor de maatschappelijke zaak te porren zijn. Het wethouderschap moet wel behapbaar blijven.’