of 58959 LinkedIn

Waarde

De verkiezingen zijn nog een jaar weg, maar over de partijprogramma's wordt alweer stevig nagedacht. Mijn verwachting is dat ambtenaren en overheid weer helemaal achterin zullen staan, met het woordje “minder” ervoor. Dat is niks nieuws. De overheid is immers het instrument en de partijprogramma's moeten gaan over het doel: de samenleving.

Je kunt ook zeggen dat het zo'n partijprogramma eigenlijk helemaal over de overheid gaat. Voor alle plannen die er in staan is de overheid immers het instrument. Wij moeten ze uitgevoerd zien te krijgen, die plannen. En die worden niet minder, eerder meer. Meer werk met minder ambtenaren. Dat is alvast mijn samenvatting van de politieke programma’s voor 2017.

 

De oplossing: met die kleinere overheid een grotere impact hebben. Ofwel, efficiënter ons werk doen. Hoe? Door beter samen te werken: gemeenten zitten over het algemeen in meer dan tien samenwerkingsverbanden. En door steeds meer werk door andere partijen te laten doen. Dan lees je plotseling termen als regiegemeente, participatiesamenleving en toezicht op toezicht.

 

De grootste slag wordt echter gemaakt door middel van digitalisering. Zo maakte de Belastingdienst vorig jaar bekend met 5000 mensen, vooral administratief personeel, minder toe te kunnen. Mensen vullen immers hun eigen aangifte in. De controle gebeurt vervolgens “automatisch” via data-analyse. Om die softwareprogramma's te schrijven heeft de belastingdienst weliswaar nieuwe medewerkers nodig maar aanzienlijk minder.

 

Bij robotisering denken we al snel aan fabrieken of bijvoorbeeld vervoer: bedenk wat de zelfrijdende auto gaat betekenen voor de logistieke sector. Maar de robots komen ook in de vorm van software. Zo zijn er softwareprogramma’s die sportverslagen en samenvattingen kunnen schrijven. Waarom zou zo’n programma geen beleidsnota kunnen maken? De gemeente Amsterdam onderzoekt al of IBM’s supercomputer Watson telefonische vragen kan afhandelen.

 

Behalve bij de telefonische helpdesk verdwijnen er banen aan de balie. Ook hier gaat steeds meer via internet. Administratieve taken zijn gestandaardiseerd en worden digitaal afgehandeld. Wat resteert zijn bijzondere gevallen die niet in het formulier passen. Die vragen een persoonlijke aanpak.

 

Of de overheid echt kleiner gaat worden, valt te bezien. Er zijn nog genoeg dingen die beter kunnen in Nederland. Dat deze verandering om een ander soort ambtenaar vraagt is echter duidelijk. Het werk draait steeds minder om het uitvoeren van administratieve handelingen steeds meer om mensen verder helpen. Die baliemedewerker (etc.) wordt relatiebeheerder, contactpersoon, het gezicht van de overheid.

 

Naarmate burgers en computers steeds meer zelf gaan doen is de vraag wat de ambtenaar van de toekomst voor baan heeft. ICT-nerd worden lijkt een veilige optie, maar misschien niet voor iedereen haalbaar. Het antwoord stond al aan het begin: meer waarde toevoegen aan de samenleving. Er is zelfs een speciaal woord voor: meerwaarde! Maatschappelijke meerwaarde om precies te zijn.

 

Ik zie het dan ook als kans. Als de saaie taken worden gedaan door computers, robots en algoritmen, dan blijft het interessante werk over. Dan kunnen we ons helemaal richten op maatschappelijke meerwaarde. Dan kunnen we ons echt concentreren op het verder helpen van mensen en het verbeteren van de samenleving. Dan zijn we waarlijk ambtenaar met dubbele woordwaarde.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Rob Sibon (Sparring partner) op
Efficiënter werken of effectiever werken Davied? Ik geloof dat echte groeisprongen worden gemaakt als "we" effectiever gaan werken. Dat vraagt om bewuste politieke en ambtelijke keuzes!
Door Jan Otten (gepensioneerd) op
Een interessant artikel, waarbij meteen de vraag opkomt, wat m.n. lagere overheden verstaan onder 'minder interessante werkzaamheden'. Dat veel werk eenvoudig gedigitaliseerd kan worden of anderszins moet worden ingevuld, staat buiten kijf en dat op veel taken kan worden bezuinigd ook. Ik zie in de transformatie echter ook een verschuiving van werkzaamheden in die zin dat er meer en meer architecten en managers sturing geven aan processen en dat in de drang tot het snoeien in het 'mindere werk' ook 'minder interessante', maar uiterst wezenlijke werkzaamheden worden 'gekortwiekt' met het argument dat digitalisering daar wel een intelligente oplossing voor heeft. Ergo, overheidsorganisaties worden meer en meer gevuld met functionarissen die geen inhoudelijke kennis en kunde hebben van de materie waarvoor die overheden juist verantwoordelijk zijn, terwijl de functies die er wezenlijk toe doen, al te makkelijk worden 'weggedigitaliseerd'. Is dit water naar de zee dragen? Overheden moeten zich goed realiseren, dat hetgeen eenmaal 'te veel' is weggesnoeid en of is vervangen door digitale intelligentie, niet eenvoudig kan worden hersteld.
Door H. Wiersma (gepens.) op
Hopelijk gaan de partijprogramma's vooral ook eens werkelijk sturen op de kerntaken voor de (Rijks)overheid, een herziening en/of reorganisatie van het aantal bestuurslagen en de daarbij behorende bestuursdienst, een herziening van het belastingstelsel e.d.
Door Opmerker op
Met alle optimisme roep ik hier vanaf een terp: UTOPIA IS NAKENDE
Door Erik Jonker (Adviseur bij Bureau Digicommissaris) op
Goede column, digitalisering/machine learning/artificiele intelligentie zullen zowel de rol van de overheid veranderen als ook de werkzaamheden van ambtenaren. Eens dat het interessante werk over blijft. Tegelijk verdwijnen wel veel banen die "minder interessant" zijn. Nadenken over die transformatie is iets wat best meer aandacht mag krijgen. Vanuit een positieve grondhouding namelijk dat we een betere overheid met elkaar kunnen realiseren.