of 59054 LinkedIn

Laatste stuiptrekking overhead gemeenten

Gemeenten verwachten de komende jaren een lichte stijging van de overhead. Waar gemeenten dit jaar nog gemiddeld 31,7 procent van het totaal aantal arbeidsplaatsen inzetten voor overheadfuncties, geven zij aan dat dit in 2016 32,4 procent zal zijn. Dat blijkt uit onderzoek van Berenschot onder 92 Nederlandse gemeenten. Berenschot voorziet overigens  dat ondersteunende functies (ook) bij lokale overheden op middellange termijn goeddeels verdwijnen.

Gemeenten verwachten de komende jaren een lichte stijging van de overhead. Het betreft een kortstondige opleving. Berenschot voorziet dat ondersteunende functies (ook) bij lokale overheden op middellange termijn goeddeels verdwijnen.

Verrassende ontwikkeling in publieke sector

Waar gemeenten dit jaar nog gemiddeld 31,7 procent van het totaal aantal arbeidsplaatsen inzetten voor overheadfuncties, geven zij aan dat dit in 2016 32,4 procent zal zijn. Dat blijkt uit onderzoek van Berenschot onder 92 Nederlandse gemeenten. In tijden waarin de overhead over de hele breedte van de publieke sector wordt teruggebracht, is dat een verrassende ontwikkeling. Berenschot waarschuwt echter om te snel te zijn met het trekken van conclusies, omdat aard en omvang van de overhead de komende jaren namelijk drastisch veranderen. Het organisatieadviesbureau voorziet op grond daarvan zelfs een daling van de gemeentelijke overhead naar uiteindelijk 9 procent.

 

Automatisering ten koste van arbeidsplaatsen

Een van de ontwikkelingen die van invloed is op de overhead is de toenemende automatisering. Veel, met name administratieve taken worden in hoog tempo geautomatiseerd. ‘Denk bijvoorbeeld aan de personeels- en salarisadministratie en factuurafhandeling. Dit gaat nu al ten koste van arbeidsplaatsen’, aldus Marvin Hanekamp van Berenschot. Collega Philippe Sprenger voegt daaraan toe: ‘Automatisering leek tot op heden te vaak een doel op zich. Voor allerlei taken zijn weliswaar systemen ontworpen, maar van samenhang tussen de systemen is vaak onvoldoende sprake. Hierdoor treden alsnog veel fouten op met handmatige herstelwerkzaamheden tot gevolg. In toenemende mate is echter sprake van slimme, integrale automatisering, bijvoorbeeld op het gebied van factuurafhandeling of de personeels- en salarisadministratie. Gevolg is dat processen beter en efficiënter verlopen. Hierdoor kunnen grote gemeenten eindelijk echt voordeel behalen uit hun schaal. Het maakt immers voor een systeem niet uit of er 400 of 4.000 facturen of salarisstroken verwerkt moeten worden. We zien dit overigens niet alleen binnen gemeenten, maar ook heel sterk binnen andere sectoren als de zorg en de zakelijke dienstverlening.’

 

Relatief meer overhead regiegemeenten

Meerjarig onderzoek van Berenschot laat ook zien dat gemeenten in toenemende mate taken uitbesteden of kiezen voor samenwerking. Die trend is niet alleen waar te nemen binnen de overhead, maar ook binnen het zogeheten primaire proces. Daarbij moet worden gedacht aan uitbesteding van de groenvoorzieningen en afvalinzameling, samenwerking op het gebied van de decentralisaties en belastingen en de vorming van de omgevingsdiensten. ‘Gemeenten ontwikkelen zich meer en meer in de richting van zogenaamde regiegemeenten. Uit onze analyses blijkt dat die verhoudingsgewijs meer overhead hebben dan gemeenten die veel ‘uitvoerende taken’ in eigen beheer hebben. Bij gemeenten die bijvoorbeeld de groenvoorziening, parkeerbeheer en de afvalinzameling in eigen beheer hebben, kan de overhead verhoudingsgewijs lager zijn. Medewerkers in die functies maken namelijk minder gebruik van bijvoorbeeld ict en hebben vaak geen eigen werkplek.’

 

Aanhalen broekriem door crisis

Een andere belangrijke ontwikkeling is dat gemeenten vanwege de economische crisis de broekriem aantrekken. Daarbij zijn overheadfuncties overigens niet alleen lijdend voorwerp, maar ze vervullen tegelijkertijd een taak in het realiseren van die bezuinigingen. ‘Hierdoor zal de overhead niet in gelijke tred mee dalen met de rest van de organisatie. Het effect van bezuinigingen op de overhead volgt één tot twee jaar later’, aldus consultant Hanekamp.

 

Overhead 'vermomt' zich

In de gemeenten van de toekomst bestaat de overhead volgens Berenschot voornamelijk nog uit management, (strategisch) beleid, bestuursondersteuning en communicatie, informatiemanagement en regievoering op uitbestede taken. De ‘klassieke’ overhead verdwijnt. Hanekamp: ‘Overheadprocessen verlopen door automatisering niet alleen efficiënter en beter, maar vinden steeds maar plaats buiten de muren van de klassieke overheadafdelingen als p&o en financiën. Zo gebeurt personeelsadministratie en financiële administratie steeds meer in de lijn: medewerkers houden vrije dagen zelf bij en facturen worden digitaal ontvangen en verstuurd. Overhead ‘vermomt’ zich hierdoor steeds meer als indirecte tijd van personeel in het primaire proces.’

Hanekamp beschouwt dat als een positieve ontwikkeling zolang deze medewerkers zo optimaal mogelijk ondersteund worden door slim ingerichte processen en goede systemen. ‘Zij moeten zich op hun kerntaak kunnen blijven richten’, zegt hij.

 

Overheid trager

In een eerder artikel in Binnenlands Bestuur wezen Mark Huijben en Arno Geurts ook op de trend dat de overhead op de lange termijn daalt, ook bij de overheid. Maar bij overheden zal het overboord kieperen van de overhead volgens Huijben zeker trager verlopen dan in veel andere sectoren. De overheid omvat grote en complexe organisaties, waardoor het moeilijker is werkwijzen te doorbreken.

 

Verstuur dit artikel naar Google+

GERELATEERDE ARTIKELEN

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Beamte (manager) op
Overhead is een manier van doorberekenen van kosten. Je kan dus nooit op overhead bezuinigen. Wel kun je zo bezuinigen dat je minder kosten hoeft door te berekenen. Dit artikel lijkt van beide wat te hebben. De vraag is of je echt goedkoper uit bent als je de kosten in de lijn legt? Ook vraag ik me af, de mens heeft zich de afgelopen 10.000 jaar steeds verder ontwikkelt door te specialiseren. Waar gaan we naar toe als we specialisten het werk laten doen wat hier "overheadwerk" genoemd wordt.
Door J.Schilder (coordinator financiën) op
Gratis reclame voor jezelf maken in het blad openbaar bestuur. Nog een onsje meer reclame roeptoeteren tijdens het VNG congres vol bestuurders en de onderzoekorders lopen weer binnen bij Beerenschot.
Geheid komt er uit het onderzoek wat de gemeente op termijn kan besparen (want ze zullen niet gaan zeggen dat kosten omhoog gaan) en zij pikken de besparing aan overhead in. Gemeentelijke overheid moet er juist voor zorgen in deze tijd dat er meer overheidsbanen bij komen specifiek juist in de onderkant van de arbeidsmarkt. Dat is pas een win win situatie. De managers van Beerenschot moeten het dan maar doen met een minder duur autootje of villaatje.
Door hekker op
Berenschot voorziet dat ondersteunende functies (ook) bij lokale overheden op middellange termijn goeddeels verdwijnen... JA DAT KLOPT! Ik zie het al binnen mijn gemeente. Veel vaste fte's zijn wegbezuinigd! En alweer 100 tijdelijke externe adviseurs zijn terug :) Sommigen noemen dit flexibilisering, anderen vinden dit lachen omdat ze lekker rijk worden tegen een tarief van 100 euro per uur...
Door Ra op
Ach zo, we noemen administratief werk gewoon 'overhead' want dan kan het weg.
Laten we natuur in vervolg 'asfalt' noemen, wordt er geen weg meer aangelegd..
Door Hannes Haganum (overheidsdienaar) op
Deze investeringen hebben slechts een zeer negatief effect. De laatste stilte- en natuurgebieden in de Randstad worden platgewalst en investeringen in infrastructuur leveren al zeker twee decennia geen rendement meer, maar leiden tot enorme maatschappelijke kosten. Het leidt tot meer verkeer en vooral Oost-Europeanen met hun oude trucks zullen tegen afbraakprijzen de snelwegen berijden en onveilig maken. In die landen kennen ze geen chauffeurs- en vakbekwaamheidsdiploma's. De tijd dat het geld in de haven en industrie werd verdiend, ligt ver achter ons. Het is voltooid verleden tijd. Minister Schutz van Haagen is slechts bezig om in rap tempo de laatste mooie delen van de Randstad onder dikke lagen asfalt te laten verdwijnen. Milieu is een woord dat hooguit nog een enkele ambtenaar op het ministerie kan spellen, het beleid is daarentegen gericht op vernietiging van rust en landschap. Hoe lang zal deze regering van kille boekhouders het nog volhouden zonder maatschappelijk draagvlak ? Als er iets nodig is, is dat de regering investeert in innovatie en in zinvol werk voor mensen. Nederland moet weer een land worden van ideeën en speurwerkonderzoek, niet van droge en suffe bureaucraten. Schep opleidingen voor vakmensen.
Afsluitend wil ik nog opmerken dat de Betuwe-goederenspoorlijn een sterke onderbenutting kent ! Benut eerst eens het spoor. Bij de aanleg zijn overigens miljarden guldens destijds verspild door onkunde.
Door Jan op
Overhead? Dat noem ik al die overbodige managers die inhoudelijk van toeten noch blazen weten, maar wel veel geld kosten. Om de organisatie goed te laten lopen. Zonder hen gaat het nog veel beter. Dat merk je als ze met vakantie of ziek zijn. Meewerkende voorlieden die wel kennis van zaken hebben, zijn voldoende. En dat geldt voor alle afdelingen.
Door johan (ambtenaar) op
Een theoretische benadering met een meetlat op het wenselijke niveau. De praktijk is anders. Het is ook een kwestie van 'op welke post schrijft de gemeente de kosten weg'. Zo houden we elkaar al jaren voor de gek. Zo worden kosten van een reorganisatie ook creatief weggeschreven. Zo zijn de cijfers over overhead ook te manupileren. Hebben we iets aan dergelijke artikelen meneer Bekkers? of is het weer bladvulling met een van uw artikelen.
Door Dirk op
Economisch gezien is eenvoudig vast te stellen dat automatisering geen netto arbeidsplaatsen oplevert. Anders zou in de afgelopen 20 jaar de werkloosheid sterk zijn gestegen. We zien dat er juist steeds meer banen bij de IT bedrijven komen, die de uitvloei bij niet-IT bedrijven compenseren. Dus de kosten van de IT zijn vergelijkbaar met de kosten van het verdwenen personeel. (Wel gaat het werk met minder fouten, dus er zijn zeker voordelen).

Daarnaast zijn veel gemeenten de uitvoerende taken aan het uitbesteden. Wat achterblijft is een coördinerende/regisserende positie: een overhead positie.
Naarmate er meer taken worden uitbesteed (afval, theater, bibliotheek, groen, etc) blijft dus meer overhead achter op het gemeentehuis.

Perfect logisch, en volledig verdedigbaar. Toch lijkt men zich hiervoor te schamen, en het klinkt inefficient.
Door Jannie op
Suggestieve kop trouwens ook...
Door Jannie op
Wie is de opdrachtgever van dit onderzoek? Wie heeft belang bij deze uitkomst?