of 58959 LinkedIn

Ambtenaar wordt te slim

Het risico dat colleges en gemeenteraden niet eenzelfde ontwikkeling doormaken als de ambtelijke organisatie blijkt uit onderzoek naar ambtelijke fusies van bureau SeinstravandeLaar in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Een reëel gevaar van het ambtelijk laten fuseren van gemeenten is dat ambtenaren veel slimmer worden dan hun politieke bazen. Zo’n fusie gaat namelijk gepaard met een opwaardering van de ambtelijke kwaliteit.

Het risico dat colleges en gemeenteraden niet eenzelfde ontwikkeling doormaken als de ambtelijke organisatie blijkt uit onderzoek naar ambtelijke fusies van bureau SeinstravandeLaar in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Aanleiding voor het onderzoek is de toename van het aantal ambtelijke fusieorganisaties. Per 1 januari 2015 bestaan 16 verschillende ambtelijke fusieorganisaties waaraan 36 gemeenten deelnemen. De verwachting is dat dit aantal de komende jaren verder zal toenemen.

Zwaardere functies
Bij een ambtelijke fusie schaalt de ambtelijke organisatie op, waardoor deze niet alleen in getal maar ook in termen van kwaliteit een sprong vooruit maakt. ‘Een positief effect van ambtelijke fusie’, aldus de onderzoekers. ‘Binnen de ambtelijke fusieorganisatie ontstaan daarnaast ook veelal nieuwe ‘zwaardere’ functies, die de individuele gemeenten voorheen niet altijd kenden, zoals de functies van strategisch beleidsadviseurs, projectmanagers, concerncontroller, directiesecretaris en informatiemanager.’

Waar de kwaliteitsimpuls de ambtelijke uitvoering krachtiger maakt, kan dat volgens de onderzoekers ‘op gespannen voet’ komen staan met gemeentebesturen. ‘Colleges en gemeenteraden maken niet altijd eenzelfde ontwikkeling door en moeten wennen aan het model van de (krachtige) ambtelijke fusie.’

Een ding is duidelijk: ambtelijke fusie vergroot de kansen voor medewerkers. Ambtelijke fusie organisaties verkrijgen een betere positie op de arbeidsmarkt als werkgever. Zij vergroten ook het carrièreperspectief voor medewerkers. Een grotere organisatie biedt nu eenmaal meer mogelijkheden te groeien in functieniveau of om over te stappen naar strategische of managementposities. Met behulp van opleidingsplannen en persoonlijke ontwikkelingsbudgetten wordt nadrukkelijk ingezet op het ontwikkelen van personeel en organisatie.

Keerzijde
De keerzijde daarvan is dat niet iedere leidinggevende of medewerker mee kan of mee wil in de beweging naar een ambtelijke fusieorganisatie: de complexiteit van het werken voor meerdere gemeentebesturen is niet voor iedereen weggelegd. Het werken voor meerdere opdrachtgevende gemeenten stelt andere eisen aan de competenties van management en medewerkers. Daarbij komt dat met name leidinggevende posities onder druk kunnen komen, omdat juist zij een veelheid aan portefeuillehouders moeten bedienen.

De belangrijkste doelen bij het aangaan van een ambtelijke fusie zijn het verbeteren van de in- en externe dienstverlening, het verminderen van kwetsbaarheden in de ambtelijke organisatie en het beheersen of verminderen van bedrijfsvoeringlasten. Volgens het onderzoek voldoet de ambtelijke fusie aan de verwachtingen die de deelnemers bij de start hadden: de doelen worden gehaald. Nadelen zijn er ook: het politiek primaat en de lokale beleidsvrijheid kunnen onder druk komen te staan.

Deelnemende gemeentebesturen zien dit risico ook, maar hebben er zelf geen last van. De nadelen wegen voor de gemeenten die reeds ambtelijk zijn gefuseerd volgens de onderzoekers in elk geval niet op tegen de behaalde voordelen.


Er bestaan twee hoofdvormen van een ambtelijke fusie. Bij de eerste wordt een nieuwe organisatie ingesteld waar alle ambtenaren van de deelnemende gemeenten worden ondergebracht. Deze nieuwe organisatie voorziet in de ambtelijke dienstverlening aan de deelnemers. De tweede variant is een centrumconstructie, waarbij één gemeente de ambtelijke dienstverlening aan (één) andere gemeente(n) levert – een soort gastheermodel.


Top 5 faalfactoren ambtelijke fusie
1.
Onvoldoende persoonlijke klik tussen sleutelfiguren
2. Instabiele bezetting sleutelposities
3. Politiek-bestuurlijke uitingen dat fusie opmaat voor herindeling is
4. Onverenigbare verschillen tussen de doelstelling fusiepartners
5. Onzekerheid dat fusie bijdraagt aan doel


Top 5 voordelen ambtelijke fusie
1.
Versterkt uitvoeringskracht
2. Antwoord op toekomstige ontwikkelingen
3. Versterkt bestuurlijke positie in regio
4. Voorkomt (tot op heden) herindeling
5. Leidt tot andere ambtelijke organisatie


 

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door J.de Nooijer (Ambtenaar) op
Whahahahahahaha ha ha ...
Door jserle (gemeenteanalyse "waakhond") op
Het gaat niet om dom of slim ze moeten gewoon hun werk naar behoren en goed doen. En zo niet dan moeten ze gewoon ontslag kunnen krijgen als ze het te bont maken net als in het bedrijfsleven.
Door K. de Beer (adviseur) op
Tsja, de kop is suggestief, maar dat was toch de bedoeling van die ambtelijke fusies en schaalvergroting. Minder, beter en goedkoper, al kan bij dat laatste vaak terecht een vraagteken gezet worden. De tendens die ik waarneem, dekt de lading van de titel. Aan de "onderkant" gaat er gemeentepersoneel uit, vooral vanwege privatisering en het uitbesteden (stratenmakers, groenonderhoud, lantaarnpaalwassers, riolisten, huishoudelijk personeel, de typkamer en de boekhouding). aan de bovenkant komen er steeds meer zwaarbetaalde functies bij (griffier, adjunctdirecteur, controllers). En inderdaad die zijn wat slimmer dan het uitvoerend personeel. Nu nog borgen dat zij hun geld dubbel en dwars waard zijn, en dan zijn we er!
Door Hans (adviseur) op
Snap ik toch niet. De meeste politici zijn ambtenaren of voormailige ambtenaren. Dat de ene ambtenaar slimmer is dan de andere is waar, maar dat de politici tot de stommere groep ambtenaren behoren weet ik nog zo niet.
Door Toine Goossens (Toezichthouder gedrag en moraal) op
Citaat:

´Een reëel gevaar van het ambtelijk laten fuseren van gemeenten is dat ambtenaren veel slimmer worden dan hun politieke bazen. Zo’n fusie gaat namelijk gepaard met een opwaardering van de ambtelijke kwaliteit.´

Vreemd om een artikel over de presentatie van dit rapport zo te beginnen. Het geeft de indruk dat het niet de politici maar de ambtenaren verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit en de integriteit van de gemeentelijke bestuurlijke besluitvorming. Dat is de wereld op zijn kop.

Lokale politici, B&W, de raadsleden en hun partijorganisaties, zijn primair verantwoordelijk voor die kwaliteit en die integriteit. Zij en niet de ambtenaren, hebben daar de opdracht van de kiezers voor gekregen.

Ik heb in enkele eerdere reacties betoogd dat politici niet begrijpen welke gevolgen de toename van de kwaliteit en de integriteit van de ambtelijke organisaties voor hen betekent. Ook landelijke politici draaien hier omheen.

Een van de belangrijke aspecten van de kwaliteitstoename is het betrekken van alle stakeholders, ofwel belanghebbenden, in de processen die tot een bestuurlijk voorstel leiden. Dat leidt tot een beperking van de vrijheid van politici tot alleen die zaken die niet in het voorbereidend proces geregeld of overeengekomen zijn.

Voor het beleid, de wet- en regelgeving waar politieke afwegingen ondergeschikt zijn aan kwaliteit en integriteit, verschuift de rol van gekozen politici naar procestoezicht. De pleidooien voor gemeentelijke good governance passen in die verschuiving.

Overigens zal deze ontwikkeling ook invloed hebben op een andere interpretatie van het begrip ´vertrouwensbeginsel´. Als alle belanghebbenden in de gelegenheid zijn gesteld om in de voorbereidingsprocessen te participeren, dan beperkt het vertrouwensbeginsel het recht van burgers, organisaties, en bedrijven om in een later stadium vrijelijk in bezwaar te komen om hun belangen alsnog gerealiseerd te krijgen.
In de praktijk kan dit wellicht de vorm krijgen van convenanten die door alle belanghebbende partijen
worden onderschreven.
Door Hans (Wethouder) op
Ondanks alle sinisten zit er een grote kern van waarheid in dit rapport, als ........tenminste de kansen worden benut om de hogere functieschalen te bemensen met personeel van buiten ipv het huidige personeel allemaal op te schalen. Dat zie ik helaas te vaak gebeuren.
Ja en helaas worden politieke figuren niet getoetst op hun bekwaamheden, maar op het hebben van voldoende vriendjes. Zodoende gebeurt het dat een wethouder in een grote gemeente veel slechter is dan in een kleine. Daar zou iets aan moeten worden gedaan. Dan pas zijn politici en ambtenaren gelijkwaardige sparringpartners ipv " ik ben de wethouder en heb dus gelijk"!
Door Kees Alberts (Pensionado; ervaringsdeskundige) op
En misschien wordt het morgen beter maar het wordt toch nooit goed...
Door H. Wiersma (gepens.) op
Voor iedereen geldt - ook voor ambtenaren en politici - je bent slim of je bent het niet.
Door Bas (beleidsmedewerker verkeer en wegen) op
Ik werkte bijna 10 jaar bij een grotere gemeente en werk nu voor een kleinere gemeente. Ik heb nog nooit zoveel nieuwe dingen geleerd! Minder specialist maar veel bredere kennis (in de toekomstige ambtelijke organisatie is denk ik weinig ruimte voor specialisten want die worden uit de markt gehaald). Ook heb ik veel geleerd over de aansturing van projecten die je vanaf dag 1 tot aan het einde alleen moet doen. Ik heb mij aanzienlijk meer ontwikkeld bij deze kleine organisatie dan toen ik bij de grote gemeente werkte. Dat ambtenaren slimmer zijn als ze bij een kleinere organisatie werken is de grootste onzin die ik ooit heb gehoord.
Natuurlijk hebben wij niet alle specialisten in huis maar de vraag is of ambtelijke organisaties ook dat moeten hebben. Veel zaken zijn niet continu en daar kan je prima experts voor inhuren is onze ervaring.
Door Jhr. van Avezathe en Zottegem (vrolijke burger) op
Ho ho, in het land der dommen is er gauw iemand koning... En zelfstandig denken leren ze zelfs niet meer op de massa-universiteiten. Zo veel ambtenaren die Harvard of University College hebben gedaan, zijn er niet. En kritische, vakkundige MBO-ers zijn al helemaal zeldzaam bij de overheid. Binnenkort zal de laatste vakman of vakvrouw wel met pensioen gaan...