of 58959 LinkedIn

Ambtelijke top moet zichtbaar integer zijn

Topambtenaren moeten beter zichtbaar het goede voorbeeld geven op het gebied van integriteit. Nogal wat leidinggevenden denken dat het wel duidelijk zal zijn waar ze voor staan. Medewerkers zien echter snel het tegenovergestelde.
In het BIOS-rapport Tonen van de Top richt onderzoeker Leonie Heres de schijnwerpers vol op de leidinggevenden in de publieke sector en hoe zij al dan niet een voorbeeldrol vervullen op het gebied van integriteit in hun organisatie.

Topambtenaren moeten beter zichtbaar het goede voorbeeld geven op het gebied van integriteit. Nogal wat leidinggevenden denken dat het wel duidelijk zal zijn waar ze voor staan. Medewerkers zien echter snel het tegenovergestelde.

In het vandaag verschenen BIOS-rapport Tonen van de Top maakt onderzoeker Leonie Heres – universitair docent aan de Utrechtse School voor Bestuurs- en Organisatiewetenschap – de schijnwerpers vol op de leidinggevenden in de publieke sector en hoe zij al dan niet een voorbeeldrol vervullen op het gebied van integriteit in hun organisatie. Eerdere onderzoeken geven aan dat de ambtelijke top daarover een positiever beeld heeft dan hoe de medewerkers het beleven. Eén van de belangrijkste oorzaken daarvan is dat managers hun ethisch voorbeeldgedrag te weinig zichtbaar maken. ‘Ze overschatten zichzelf op dat vlak nogal eens’, zegt ze.

 

Ondergeschikt

‘Ontbreekt expliciet ethisch leiderschap, dan zien medewerkers de manager meestal als ethisch neutraal. Hoewel de topmanager zich niet immoreel gedraagt, vormt zulk amoreel management een reëel integriteitsrisico’, aldus Heres. Ethisch neutraal klinkt onschuldig, maar is het niet. Het kan integriteitsschendingen namelijk zelfs in de hand werken. ‘In een omgeving waarin managers wel op dagelijkse basis en in expliciete termen spreken over resultaten, effectiviteit, en efficiëntie, maar integriteit slechts impliciet en periodiek ter sprake komt, kan al snel bewust of onbewust het beeld ontstaan dat integriteit van ondergeschikt belang is’, aldus Heres. ‘Om diezelfde reden is het belangrijk dat er naast ethisch leiderschap ook structureel voldoende tijd, middelen en geld zijn voor het integriteitsbeleid.’

 

Straffen

In het beste geval wordt integriteit expliciet aan de orde gesteld als er sprake van een incident. Soms in de openbaarheid, vaak echter ook nog achter gesloten deuren met alleen de direct betrokkenen. ‘Vanwege de heersende publieke opinie, vooral in Nederland, is er ook weinig ruimte om open met het onderwerp om te gaan. Bij kwesties is de reactie tegenwoordig al gauw dat Barbertje moet hangen. Door de buitenwacht is het oordeel al geveld, voordat de organisatie zelf tot een eigen oordeel heeft kunnen komen’, aldus Heres.

 

Eigenbelang

Ze somt, naast het heersende klimaat, een aantal andere oorzaken op. Zo is er veelal sprake van een grote afstand tot medewerkers en blijven veel van hun beslissingen en gedrag onzichtbaar voor het personeel. Ook worden de inspanningen van topambtenaren nogal eens ‘ondermijnd’ door het (gebrek aan) handelen van collega’s. Het middenmanagement doet niet mee – dat stuurt vooral op resultaten en productie – en de bestuurlijke top zit er om electorale redenen ook lang niet altijd niet op te wachten. ‘Het vergt moed om tegen die heersende trend van het eigenbelang in te gaan.’

 

Blinde vlek

Dat aanspreken van anderen op hun gedrag en handelen hoeft niet altijd in een formele setting te geschieden. En ook niet in de aanvallende vorm. Heres: ‘Je kunt het bij de koffieautomaat in de vragende vorm doen. Zo van: hoe doe je dat nou? Kun je het me uitleggen? En dan doorvragen, zodat je een discussie krijgt.’ Iedereen heeft volgens haar hiaten in het moreel bewustzijn. ‘Je bent je er lang niet altijd bewust van: de welbekende blinde vlek. Je zult de spiegel moeten opzoeken. Anderen, collega’s kunnen die spiegel vormen. Die laat je jou aanspreken op wat zij zien of vinden’, zegt ze. ‘Als voorbeeld noem ik de auto. En dat is niet voor niets. Ik doe dit soort onderzoek nu zo’n tien jaar en altijd staat die auto op één in de lijst van waar het in de beeldvorming rondom iemands integriteit misgaat. Wat voor auto rijd je, hoe rijd je die, waar parkeer je ‘m?’ Waar zichtbaar ethisch gedrag uitblijft, valt dat andere expliciete handelen extra op en gaat de beeldvorming bepalen. Vandaar één van de aanbevelingen om als leidinggevende kritisch te reflecteren op de uitstraling van je materiële voorzieningen – auto, kantoor en beloning.

 

Lees het volledige artikel in Binnenlands Bestuur nr. 12 van deze week

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door von Streaten (waarheid vinder) op
integer? hfd werk en inkomen Enschede is van mening dat slechts zijn goed ingevoerde ambtenaren dienen te reageren? echter deze doen niets. Zelf durft hij niet aan tafel om opgenomen en belastende frauderende ambtenaren gesprekken te luisteren en stukken te lezen. Dan kan het doel slechts doofpot zijn en dit gaat niet lukken in Enschede! Dus hfd. werk en inkomen doe waar de burger je voor betaald face de waarheid. Enschede kent veel foute ambtenaren!!
Door Jasper Cohen op
Sinds de decentralisatie is integriteit niet meer aan de orde.Het maakt niet meer uit,niemand merkt iets want er is toch geen controle.
Ze kunnen zo slecht zijn als ze maar believen.
Als je goed kijkt dan dan zie je de steeds groter wordende prullenbakken en doofpotten in alle hoeken staan.De overheid heeft de macht uit handen gegeven.
Door Ze zijn bang (Aanzetten tot melden) op
Allemaal bang, voor t baantje, niemand gaat de mond open doen, burger mag weer betalen voor ambtetnaren met een ruggegraat als een tuinslang.



Door P.J. Westerhof op
Het rapport is getiteld 'Tonen van de Top'.

Maar in het hele rapport geen woord over Paul O’Neill - CEO van Alcoa in 1987-1999 - die 'Tone From The Top' zeer succesvol in de pratkijk bracht.
Volkswagen deed recentelijk precies het omgekeerde.

De toon van het rapport is in hoge mate deterministisch-instrumenteel.
Het gaat over het morele gedrag van medewerkers
dat positief kan worden beïnvloed door 'ethisch managers'.
Dat is de wereld op zijn kop.

'Talk the Talk, and Walk the Walk'.
Ethische medewerkers verdienen geen narcistische 'Leiders met ethische issues'.
Laat staan dat die 'leiders' op kosten van de zaak op dure seminars en workshops worden gestuurd.
Waarna de rest van de medewerkers een integriteits-examen mag afleggen onder dreiging met sancties door HRM.

'Een beetje integer' bestaat níet.
Eén appel met een rot plekje steekt de rest aan.