of 59236 LinkedIn

Behoedzaam bezuinigen

André de Vos Reageer
Noord-Brabant bezuinigt het meest, maar in Gelderland is de commotie het grootst. Overijssel bezuinigt niet. Deze provincie gebruikt als enige energiegeld om het gat te dichten. ‘Er komt nog veel op ons af. Volgend jaar kun je heldere keuzes maken.’

Een kleine 400 miljoen euro aan bezuinigingen hebben de Nederlandse provincies dit voorjaar aangekondigd. Vrijwel alle provincies kiezen ervoor om de korting op het provinciefonds van in totaal 290 miljoen euro voor 2011 direct door te voeren in de eigen begroting.

 

In sommige gevallen is de bezuiniging beduidend groter dan de korting op het provinciefonds omdat ook tegenvallende inkomsten uit de opcenten en toekomstige rijksbezuinigingen worden ingecalculeerd.

 

De invulling van de bezuinigingen verschilt per provincie. In Gelderland ontstond veel ophef onder de organisaties die getroffen worden door de aangekondigde bezuiniging van 58 miljoen euro. In Limburg moet daarentegen nog worden bepaald waar het geld precies vandaan moet komen. En Zuid-Holland verwacht de korting van 12 miljoen euro te kunnen opvangen door ‘goed op de kleintjes te letten’, aldus een woordvoerder.

 

De bezuinigingsplannen zijn met verontwaardiging begroet. Weliswaar krijgen de provincies minder geld van het Rijk en zijn de inkomsten uit de motorrijtuigenbelasting lager, maar daar staat tegenover dat negen provincies vorig jaar in totaal 13 miljard ontvingen - de provincies zelf komen op een iets lager bedrag uit - door de verkoop van hun aandelen in de energiebedrijven Essent en Nuon. Waardoor de toch al stevige vermogenspositie van de meeste provincies nog sterker wordt.

 

Gelderland krijgt 4,4 miljard euro voor de Nuon-deelneming van 45 procent, Noord-Brabant ruim 2 miljard voor ruim 30 procent in Essent. Noord-Holland, Limburg, Friesland en Overijssel incasseren elk om en nabij 1 miljard euro voor hun energiebedrijf. De verkoopopbrengsten worden vrijwel nergens gebruikt om de bezuinigingen af te wenden.

 

Meer bezuinigen

 

‘We gaan ons vermogen niet inzetten om ons huishoudboekje op orde te krijgen’, verklaart de Brabantse gedeputeerde Thoon Essed. Brabant bezuinigt méér dan de rijkskorting van 49 miljoen op het provinciefonds. Er wordt tevens 10 miljoen bezuinigd vanwege lagere opcenten en 15 miljoen voor verwachte lagere inkomsten door de dalende rijksuitgaven, via het ‘trap-op, trap-af-principe’.

 

Noord-Brabant zet geen Essent-geld in om de bezuiniging op te vangen. ‘We hebben dat geld nodig. 1,6 miljard euro zetten we weg om het wegvallende dividend van jaarlijks 120 miljoen euro op te vangen. De rest gaat naar ons investeringsprogramma. Daarbij geldt het principe dat vermogen vermogen moet blijven; het geld moet dus weer terugkomen.’

 

Essed sluit niet uit dat sommige organisaties die nu door de bezuinigingen worden getroffen mogelijk aanspraak kunnen doen op het investeringsfonds. ‘Maar dan gaat het dus niet meer om subsidies, maar om investeringen. Dat is een wezenlijk verschil.’

 

De meeste bezuinigingen vallen in Brabant op het sociale vlak. ‘We hebben voorafgaand aan deze bezuinigingen een uitgebreide discussie over onze kerntaken gevoerd. Het sociale domein behoort daar niet toe. Dat heeft uiteraard voor flink wat reuring gezorgd bij de betrokken organisaties. Maar die zijn niet in één keer hun geld kwijt. De totale bezuiniging van 75 miljoen wordt pas in 2015 bereikt. We kiezen voor een gefaseerde invoering.’

 

 

Zware tijden

 

Ook in Utrecht bedraagt de bezuiniging (33 miljoen) beduidend meer dan de korting op het provinciefonds (20 miljoen). Dat heeft deels te maken met eerdere kortingen op het provinciefonds en ook met het feit dat Utrecht de zogenaamde versnellingsagenda in ieder geval overeind wil houden.

 

Gedeputeerde Anneke Raven verwacht niet dat met de 33 miljoen het eind van de bezuinigingen in zicht is. ‘We verwachten nog zware tijden en houden rekening met grotere bezuinigingen. Die rekenen we ambtelijk al wel door, maar hebben we nog niet verwerkt.’ Utrecht verkocht jaren geleden al zijn energiebedrijf en zet dat geld in voor extra investeringen in de regio. ‘Maar dat waren bedragen van een heel andere dimensie dan de miljarden die Noord-Brabant en Gelderland nu ontvangen.’

 

Volgens gedeputeerde Theo Peters is er in Gelderland geen reden om de Nuon-miljarden aan te spreken om bezuinigingen te voorkomen, zoals de Gelderse SP wilde. ‘De bezuinigingen komen direct voort uit de kerntakendiscussie. Die liggen op fysiek, economisch en ruimtelijk gebied. Op andere taken kunnen we dus bezuinigen. Dat zou zelfs logisch zijn als er géén korting op het provinciefonds was. Het past eenvoudigweg bij het nieuwe profiel van de provincie.’

 

In Gelderland kwamen de getroffen organisaties in het geweer tegen de bezuiniging van in totaal 58 miljoen euro. Dat bedrag staat ook na de discussie met de provinciale staten van Gelderland nog steeds overeind, al is de invulling wel veranderd. ‘Er moet nu wat meer geld komen uit hogere efficiency van de organisatie en we nemen wat langer de tijd voor de invoering van de bezuiniging. Tot 2014.’

 

Niet bezuinigen

 

Als enige provincie voert Overijssel de kortingen op het provinciefonds niet direct in de begroting door. ‘We hebben er bewust voor gekozen niet te bezuinigen’, zegt gedeputeerde Job Klaasen. ‘We hebben het afgelopen jaar een stevig investeringsprogramma neergezet. We hebben een goede organisatie nodig om dat uit te voeren. We hebben de takendiscussie al achter de rug en onze organisatie blijkt conform de aanbevelingen van de commissie-Lodders.

 

‘Een belangrijke reden om nu niet te bezuinigen is dat er nog veel op de provincie afkomt. Als we nu de bezuiniging op het provinciefonds van 32 miljoen doorvoeren, moeten we volgend jaar misschien weer met een nieuwe bezuiniging komen. Het lijkt me logischer als straks na de provinciale verkiezingen het nieuwe bestuur daarover beslist. Dan is er een nieuw kabinet, een bestuursakkoord tussen Rijk en provincies en is er hopelijk ook duidelijkheid over de positie van de waterschappen. Dan kun je heldere keuzes maken.’

 

Financieel is de 32 miljoen euro voor Overijssel wel op te brengen door de 1,2 miljard opbrengst van het Essent- aandeel. ‘Dat bedrag levert meer rente op dan we aan dividend kregen. Voor één jaar kunnen we dus wel wat geld inzetten om het gat in de begroting te dichten.’

 

Investeringen

 

De provincies gaan de komende jaren niet allemaal minder uitgeven. Tegenover de aangekondigde besparingen staan vaak forse investeringsprogramma’s. ‘Ik kan me voorstellen dat de korting op het provinciefonds voor veel provincies een mooie gelegenheid is om intern orde op zaken te stellen’, zegt Luigi van Leeuwen, een van de opstellers van het pre-advies De toekomst van de financiële verhouding tussen Rijk en provincies, dat mede ten grondslag lag aan de kortingen op het provinciefonds.

 

Van Leeuwen: ‘Je kunt structurele bezuinigingen niet oplossen door het tafelzilver te verkopen. Dat is te simpel. En het is onverstandig omdat de discussie over de omvang eigen middelen van de provincies er ook nog aan komt.’ Van Leeuwen heeft begrip voor de ‘tactische opstelling’ van de provincies. ‘De provincies zijn wakker geschud. Ze kijken nu eens goed naar het eigen huishoudboekje. Maar er is in veel gevallen geen keiharde financiële noodzaak voor deze bezuinigingen. En als ze politiek worden aanvaard, wat is dan het bezwaar ertegen?’

Verstuur dit artikel naar Google+