of 59054 LinkedIn

Kwaliteit kost soms geld, verstoorde relaties kost kapitalen

Steven Oosterling 1 reactie

De aanbestedingsmarkt verandert en voor zowel de (publieke) opdrachtgevers als de aannemers levert dit de nodige hoofdbrekens op. Vroeger was de laagste prijs leidend, wat betekende dat de opdrachtgever weinig mogelijkheden had om kwaliteit extra te belonen. Nu wordt gezocht naar de juiste balans tussen kwaliteit en prijs. Sinds de aanbestedingswet van 2012 is EMVI, de Economisch Meest Voordelige Inschrijving, zelfs verplicht gesteld.

Onderzoek van het EIB (2013) wees uit dat door aanbestedingen op basis van EMVI de prijs iets hoger lag (+3 procent) maar dat de baten (uitgedrukt in de waardering van de opdrachtgever) met 7 procent waren gestegen. Dikwijls was de beste aanbieding echter ook de goedkoopste. Waarschijnlijk omdat de aannemer in de aanbestedingsfase het werk goed had uitgezocht, waardoor het werk in deze fase al geoptimaliseerd was en zo het risicoprofiel verlaagd kon worden.

 

In het betreffende onderzoek werd gekeken naar prijzen, maar mijn verwachting is dat de werkelijke baten hoger liggen omdat een prettige samenwerking (lees: geen vechtcontract) ook de kosten bij de opdrachtgever en haar adviseurs verlaagt.

 

Toch is het enthousiasme bij veel aannemers over deze wijze van selecteren tanende, omdat de kosten van een aanbesteding toenemen. Bewuster kiezen om aan een tender mee te doen (dus niet als “vroeger” elk bestek dat op de markt komt afprijzen) en specialiseren binnen het werkgebied zouden de kosten kunnen verlagen. Bij gemeenten speelt wellicht de angst voor een hogere prijs mee of de onbekendheid met de mogelijkheden van EMVI. In diverse evaluatiegesprekken na aanbestedingen viel een opmerking in de trant van: “dit hadden we anders moeten vragen”. Ook een verkeerde verhouding prijs en kwaliteit levert de facto een selectie op prijs op, waardoor de administratieve lasten wel toenemen, maar de kans op selectie op kwaliteit niet.

 

Toch is EMVI niets nieuws. Privé doen de meeste mensen niet anders. Als we sec op prijs zouden selecteren, zouden we allemaal in een Fiat Panda rijden en inkopen doen bij de Aldi of de Lidl. Het “selectiemodel” dat thuis wordt doorlopen om naar een andere supermarkt te gaan (dichter in de buurt of kortere wachtrijen voor de kassa) moet in het professionele besluitvormingsproces echter wel voldoen aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur.

 

Een goed opgezette EMVI-aanbesteding vergoot niet alleen de kans op een gewenst eindproduct en een correct bouwproces. Dit is zeker het geval als EMVI wordt gecombineerd met Design&Construct-contracten en de uitvoering wordt aangestuurd conform de systematiek van Systeemgerichte Contractbeheersing. Ook draagt een correct en transparant bouwproces bij aan een constructieve samenwerking tussen opdrachtgevers en opdrachtnemers, wat op den duur het wederzijdse begrip doet vergroten. Want één ding is duidelijk: beide partijen hebben nog onvoldoende kennis van elkaars uitdagingen en de spanningsvelden waarin zij werken.

 

Veel aannemers begrijpen weinig van de eerder genoemde beginselen van behoorlijk bestuur of hebben geen begrip voor de overlast die zij kunnen veroorzaken. Veel ambtenaren daarentegen zijn zich niet bewust van de impact van een uitvraag of van het feit dat een contractwijziging grote gevolgen kan hebben op de kosten van een aanbesteding. Het afwijken van basisovereenkomsten waardoor meer risico’s bij de opdrachtnemer komen te liggen, is hier een voorbeeld van. Het verschuilen achter wetten, beperkte financiële ruimte of tijdsdruk is dan geen excuus. Privé wil men immers ook fatsoenlijk behandeld worden.  

 

Wellicht moet – in de geest van de “Richtlijn Samenwerking Rijkswaterstaat-Markt op Integrale Projecten – ook een document worden opgesteld door de Vereniging Nederlandse Gemeenten en de marktpartijen? Terug naar selectie op prijs is in ieder geval niet wenselijk, het is nu verstandig om door te pakken.

 

Steven Oosterling

Adviseur bij DPI Consultancy

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door albert simonis (geen) op
gaarne bronverwijzing naar EIB-onderzoek; en wat behelst "de systematiek van Systeemgerichte Contractbeheersing"?