Jeugdzorg en medische zorg, wel of niet vergelijkbaar?

Een mooi voorbeeld van een manke vergelijking is de redenering van hoogleraren Wim Groot (gezondheidseconomie) en Henriette Maassen van den Brink (economie) in hun colum in het Financieel Dagblad van 29 juni jl. Zij pleiten daar tegen overheveling van de jeugdzorg naar de gemeenten met als argument dat "als het aantal longkankerpatiënten toeneemt, we toch ook de oplossing niet zoeken in een overheveling van oncologen naar de gemeente en samenwerking met gezondheidsvoorlichters". Alsof het bestrijden van longkanker te vergelijken is met het aanpakken van multiprobleemgezinnen.

Ik zal mijn argumenten waarom de verantwoordelijkheid voor de jeugdzorg moet worden overgeheveld naar gemeenten niet herhalen. Daarvoor verwijs ik naar eerdere blogs. Interessanter is dat uit een opinieartikel uit de NRC van 23 juni jl. ondertekend door "tien specialisten en medische organisaties" blijkt dat er wel degelijk zinvolle vergelijkingen zijn te trekken tussen de jeugdzorg en de medische zorg. De kop van het artikel luidt "Stop met het DBC, laat artsen samenwerken". Met als ondertitel "Wie aan meer dan één ziekte lijdt, komt door het DBC-systeem in de problemen: artsen overleggen niet". Ik zet even een paar citaten uit het artikel onder elkaar.

"Patiënten met meerdere aandoeningen zijn er slechter aan toe, hebben een mindere kwaliteit van leven, vergen meer zorg, functioneren slechter in de maatschappij en lopen een grotere kans op overlijden. 40 procent van de chronisch zieken lijdt aan meerdere ziekten. De behandeling van deze patiënten is ingewikkelder en duurder omdat die aandoeningen of stoornissen op elkaar inwerken. Vertaald in cijfers is 20 procent van deze patiënten verantwoordelijk voor 80 procent van de kosten. Dat is niet zozeer de schuld van de patiënten, maar ook het gevolg van de gefragmenteerde zorg."

"Er zijn meer dan honderd typen medische specialismen en een grote hoeveelheid niet medische specialismen. Deze fragmentatie heeft geleid tot een sterke kennisontwikkeling, maar ook tot verkokering van de gezondheidszorg. Dat staat de zorg voor patiënten met meerdere aandoeningen in de weg, om de even simpele als treurige reden dat de verschillende behandelaars nauwelijks gestructureerd overleggen. Patiënten zijn natuurlijk geholpen met een geïntegreerde behandeling, maar juist hierin schiet het huidige DBC-systeem ernstig tekort. De zorg wordt per ziekte betaald."

"Het opknippen in specialismen, hoe noodzakelijk ook voor de ontwikkeling van de medische wetenschap, heeft geleid tot een verknipt systeem waarin patiënten, families en behandelaars de weg zijn kwijtgeraakt."

"Gelukkig is er geen duur onderzoek nodig om aan te tonen dat goede onderlinge afstemming tot een efficiëntieslag zal leiden. Één tarief voor integrale behandeling is al gauw goedkoper dan een rits ongecoördineerde DBC's. Laten we ons gezond verstand gebruiken. Dat betekent persoon of patiëntgericht generalisme als uitgangspunt voor de zorg."

Het verschil met de jeugzorg is natuurlijk dat de multiprobleemproblematiek zich niet beperkt tot één cliënt maar zich vaak uitstrekt tot het hele gezin. Maar voor het overige zijn de overeenkomsten duidelijk herkenbaar. Ook in de jeugdzorg wordt per product gefinancierd waardoor samenwerking wordt ontmoedigd en integrale (en doelmatiger) oplossingen niet tot stand komen. Een relatief kleine groep is ook in de jeugdzorg verantwoordelijk voor het grootste deel van de kosten die onnodig worden opgejaagd door het gebrek aan samenwerking veroorzaakt door productfinanciering. Ook in de jeugdzorg is een financieringssysteem dat samenwerking beloont een belangrijk onderdeel van een duurzame jeugdzorg.

Die zo noodzakelijke samenwerking moet tot stand komen in de leefomgeving van de gezinnen. Dat is het bestuurlijke niveau van de gemeenten. Voor de medische zorg is een tarief voor integrale behandeling waarschijnlijk voldoende om patiënten in een ziekenhuis gecoördineerd te behandelen. Daar hoeven gemeenten niet aan te pas te komen. Voor de jeugdzorg ligt dat echt anders. Alleen onder regie van gemeenten is het goed mogelijk om de samenwerking in de buurten tussen alle verschillende zorginstellingen, schuldhulpverlening, politie, justitie, woningbouwcorporaties, Bureau Jeugdzorg, leerplicht, onderwijs, sociale dienst, GGD en maatschappelijke dienstverlening optimaal te organiseren. 

De problemen van de jeugdzorg los je op in het domein waarin ze zich dominant manifesteren. Dat is het domein van de directe leefomgeving.